De taalkundige Rik Smits is publicist. Onderstaand artikel verscheen in de Volkskrant op 23 juni 2011.   Zowel pleitbezorgers van de megastallen als hun tegenstanders bezondigen zich aan een verdraaiing van de werkelijkheid. En het varken? Dat lijdt in stilte.
 

'Ping', zei op zondagochtend de e-mail, en daar was de eerste verontwaardigde link naar het filmpje van de actiegroep Ongehoord.
We zagen wat shotjes van zielige, zieke en dode biggen, doorsneden met duistere wolkenluchten en gedrenkt in een saus van onheilszwangere muziek. Veel stelde het niet voor, maar net genoeg om de onderbuik van sentimentele 'dierenvrienden' eens lekker in beweging te zetten.

'Ploppelóp', zei de avond tevoren het NOS-Journaal, en daar was de olijke Hans Alders, die in opdracht van de regering een landelijke dialoog leidt over megastallen. Hij zou gewone mensen wel eens laten zien hoe megastallen er echt uitzagen, want men dacht bij boerderijen nog te veel aan Ot en Sien.

Kiloknallerconsumenten
Van top tot teen in witte pakken gehuld, dromde een groepje burgers achter Hans aan naar binnen bij wat eigenlijk geen megastal was, maar toch wel zo'n 4.500 varkens inhield. Op twee etages, maar, stelde verslaggever Peer Ulijn gerust: 'daar merkt zo'n varken natuurlijk niets van.' Het viel de enige deelneemster die Ulijn aan het woord liet dan ook allemaal reuze mee. Ze had, met 'het dierenwelzijn hoog in het vaandel', gedacht dat kleinschalig beter was, maar het zag er keurig en schoon uit, met alle varkens netjes op een rij, dus 'het kan ook anders'.  Veel stelde het niet voor, maar net genoeg om vaag schuldbewuste kiloknallerconsumenten weer gerustgesteld in de kussens te doen leunen.

Ongehoord liet onder het motto 'diervriendelijk vlees bestaat niet' wat stiekem gefilmde kreupele biggen zien, een gewonde pasgeboren big, een geval van staartbijten en een zeug omringd door dode biggen: een miskraam.

 
Miskramen
Allemaal niet fijn, maar betekent het iets? Overal waar vee wordt gehouden, komen misgeboortes, zieken, ongelukken en verwondingen voor, net als bij mensen. Dat een miskraam niet meteen is opgemerkt, is eigen aan miskramen: die zie je niet aankomen.

Er is ontegenzeggelijk heel veel mis in de veehouderij, maar dit was alsof iemand tien auto-ongelukken achter elkaar had gemonteerd met als boodschap dat gemotoriseerd verkeer afgeschaft moet worden. Wie zoiets doet, probeert opzettelijk een onjuist beeld te scheppen.
Bij Alders' megastalbezoek werd juist geen narigheid benadrukt, maar ook hier werden bezoekers opgezadeld met een ondeugdelijk beeld. Het lijkt mooi, 'open' de praktijk laten zien, maar dat werkt alleen als de kijkers voldoende voorkennis hebben. Die kregen de bezoekers niet, zodat ze niet zagen wat van belang was.

Preventief antibiotica
Niet dat er in de hele varkensstal geen krulstaartje te bekennen was:  allemaal weggecoupeerd. Niet dat de varkens er hun leven slijten als fietsen in een fietsenrek. Niet dat de dieren nooit daglicht zagen, laat staan buiten kwamen. En ze zagen ook niet de betekenis van die witte pakken: zo'n stal is onhoudbaar gevoelig voor ziektekiemen, dat is ook de reden dat al die dieren preventief worden volgestopt met antibiotica.

In de vrije natuur komen de meeste dieren aan een ellendig eind door honger en ziekte, of doordat ze  levend en wel worden opgevreten. Op dat stuk scoort de Nederlandse bio-industrie met al zijn feilen beter. Maar in diezelfde natuur leiden dieren wel hun eigen leven, en daar schort het in de veehouderij verschrikkelijk aan.

Zelfbevrediging

Een varken is geen fiets, je kunt er gerust van uitgaan dat ze zo ook niet willen leven. Maar wat het dier wil, is voor Ongehoord noch Alders en zijn opdrachtgevers van belang, liever maken ze uit eigenbelang een behoorlijke, rationele discussie over het welzijn van vee onmogelijk.

Ongehoord exploiteert slechts sentiment ter morele zelfbevrediging. Alders c.s. willen alleen weerstand sussen tegen een bedenkelijke vorm van veehouderij door ondeskundige burgers aan hun systeem medeplichtig maken. Het varken zal zowel Ongehoord als Hans Alders worst zijn.