|
Wageningse wetenschappers concluderen in Nature Food dat het beeld van Nederland als voedselleverancier van de wereld niet klopt: per saldo importeert Nederland meer voedingsstoffen dan het exporteert, vooral omdat de veehouderij voor veevoer beslag legt op bijna drie keer zoveel landbouwgrond in het buitenland als in eigen land. Nieuw is dat niet. Wie het dossier al langer volgt, weet dat dit argument al jaren wordt weerlegd, telkens weer, door telkens andere onderzoekers en telkens weer zonder dat het beklijft. Het frappante is niet de uitkomst, maar de herhaling: hoe vaak moet iets worden aangetoond voordat het publiek het gaat geloven?
Dat een feit correct is, betekent kennelijk niet dat het wordt opgepikt. En dat heeft weinig met de kwaliteit van het onderzoek te maken en alles met de emotionele bedding waarin het terechtkomt. Roos Vonk beschreef dat mechanisme al: iedereen wacht op iemand anders die wel ingrijpt en zolang niemand het doet, lijkt de situatie kennelijk mee te vallen. Zo ontstaat een cultuur van collectief wegkijken, waarin een goed onderbouwd tegenargument geen partij is voor een beeld dat decennialang is ingesleten: het beeld van de hardwerkende boer die de wereld voedt, gecultiveerd door de agrisector zelf, overgenomen door media en politiek en inmiddels zo vast verankerd dat het bijna een morele waarheid lijkt in plaats van een economische bewering.
Dat verklaart ook waarom feitelijke correcties zo weinig teweegbrengen. Een emotioneel verankerd beeld wordt niet weerlegd door een artikel, hoe degelijk ook, het wordt hooguit tijdelijk aan het wankelen gebracht, om vervolgens weer weg te zakken in de vertrouwde (emotionele) soep van "de boer zorgt voor ons eten". De informatie botst niet met onwetendheid, ze botst met een gevoel dat allang gevestigd is en zich niet laat overtuigen door cijfers alleen.
Dat maakt de rol van herhaling belangrijk. Als één publicatie het beeld niet doorbreekt, moet het argument telkens opnieuw worden gebracht, niet omdat het onderzoek zwak is, maar omdat de emotionele soep taai is. Wie werkelijk wil dat feiten doordringen, zal daarom niet alleen op de cijfers moeten vertrouwen, maar ook op het geduldig, keer op keer, doorprikken van het beeld waarin die cijfers verdrinken.
|
