Dierenarts: inenting vogels 'volksverlakkerij'

Hoe staat het er nu voor?

Dit bericht is uit het voorjaar van 2006. Europa stond toen voor het eerst sinds 1992 toe dat pluimvee uit voorzorg werd ingeënt. Vanaf 16 maart 2006 mochten houders van hobbypluimvee hun dieren laten vaccineren tegen vogelgriep. Wie dat niet deed, moest de dieren afgeschermd houden. Jan Hooimeijer was het daar niet mee eens.

Vaccineren tegen vogelgriep in 2026

  • Ingeënte hobbydieren worden niet meer uit voorzorg gedood. Hooimeijers grootste bezwaar was dat ingeënte, gezonde dieren alsnog werden gedood. In 2003 werden ook hobbydieren uit voorzorg geruimd. Sinds september 2023 ruimt de overheid in pluimveedichte gebieden niet meer standaard de bedrijven binnen 1 kilometer van een besmetting. Sinds 2023 is geen enkele locatie meer uit voorzorg geruimd. Op een besmet bedrijf worden nog wel alle vogels gedood.
  • Vaccineren in de pluimveehouderij komt dichterbij. In maart 2025 begon een proef met gevaccineerde kuikens op één leghennenbedrijf. Die loopt tot begin 2027. Volgens onderzoek van de WUR, GD Diergezondheid en de Universiteit Utrecht zorgt vaccineren voor minder verspreiding, minder sterfte en minder uitbraken. In mei 2026 zette het kabinet een stap naar verplichte vaccinatie van legkippen. Eind 2026 moet daar een plan voor liggen.
  • De handel bepaalt nog steeds het beleid. Hooimeijer zei dat het vooral om de economische belangen van de pluimveehouderij ging. Ook nu is de export de grootste rem op vaccineren. De pluimveesector steunt verplichte vaccinatie alleen als landen als Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk de eieren blijven kopen.
  • Hobbykippen wachten nog. De staatssecretaris wil het vaccin op termijn ook beschikbaar maken voor hobbykippen. Een datum is er nog niet.
  • Het risico voor mensen. Een pandemie onder mensen is er tot nu toe niet gekomen. Wel treft het virus steeds meer zoogdieren. In 2025 stierven in Nederland twee kittens aan vogelgriep. Sinds 2024 gaat het virus in de Verenigde Staten rond onder melkkoeien. Het kabinet wil pluimveehouders en dierenartsen daarom zelf een griepprik aanbieden.

Lees ook Ruiming van huisdieren de volgende stap?, Pluimveeruimingen en alternatieven en ons standpunt over vaccineren.

Bronnen: Tweede Kamer, kamerstukken 28807 (2006); Rijksoverheid, vaccinatie legkippen (15 mei 2026) en pilot vaccineren tegen vogelgriep; AVINED, preventief ruimen (6 september 2023); GD Diergezondheid, kittens besmet met H5N1 (december 2025); NOS en Nieuwe Oogst (mei 2026). Bijgewerkt op 11 oktober 2026.

Het artikel uit 2006

Bezwaren van een vogeldierenarts

Vogeldierenarts Jan Hooimeijer uit Meppel heeft grote bedenkingen tegen de massale inenting van sierpluimvee en watervogels tegen de vogelgriep. De vaccinaties zijn naar zijn mening niet bedoeld om sierpluimvee en watervogels te beschermen tegen vogelgriep, maar lijken uitsluitend ingegeven om het risico voor de commerciële pluimveehouderij te beperken.

Hooimeijer vindt dat landbouwminister Veerman zich schuldig maakt aan 'volksverlakkerij'. Hooimeijer: 'Normaal gesproken worden dieren en mensen gevaccineerd om ze te beschermen tegen een besmettelijke ziekte. In dit geval heeft deze inenting geen enkele betekenis, omdat als vogelgriep opduikt bij niet-ingeënt, commercieel pluimvee, de ingeënte, beschermde en gezonde dieren vervolgens toch worden doodgemaakt'. Er is op dit moment geen risico voor sierpluimvee en watervogels in Nederland.

Dierenartsen zouden volgens Hooimeijer niet kritiekloos moeten meewerken aan de vaccinatiecampagne van minister Veerman 'die met halve waarheden mensen en de media op het verkeerde been zet'. Hooimeijer heeft als vogeldierenarts principiële bezwaren tegen het inenten van dieren die vervolgens als gezonde dieren alsnog worden afgemaakt. 'Dat druist in tegen alles waar de diergeneeskunde voor staat'. Hij wil daaraan niet meewerken. Zonder de garantie van de overheid dat ingeënte dieren niet worden doodgemaakt als het virus uitbreekt bij niet-ingeënte dieren zal er vanuit de Kliniek voor Vogels in Meppel niet worden meegewerkt aan deze 'volksverlakkerij'.

Volksgezondheid als argument

'Minister Veerman profileert zichzelf ten onrechte als de minister die opkomt voor de belangen van sierpluimvee en watervogels'. Hooimeijer vindt het ook 'bizar' dat minister Veerman steeds praat over de risico's voor de volksgezondheid als argument om sierkippen en watervogels in te enten tegen vogelgriep. 'Hoogervorst, de minister van Volksgezondheid, horen we niet over die risico's en er zijn weinig deskundigen te vinden die beweren dat er een grote kans is dat er grote risico's zijn voor de volksgezondheid. Dat heeft te maken met de gegevens en cijfers van de afgelopen drie jaar in Azië waar het virus speelt. Minder dan 100 slachtoffers in drie jaar, terwijl er de afgelopen periode in Nederland mogelijk 1500 mensen zijn doodgegaan aan het gewone griepvirus.

Door steeds te praten over de risico's voor de volksgezondheid maakt minister Veerman zich schuldig aan bangmakerij en hysterie met als enige motief dat de economische belangen van de pluimveehouderij op het spel staan'. Volgens Hooimeijer is 'het inentingsverhaal een politiek spelletje, over de ruggen van sierpluimvee en watervogels en eigenaren die hoge kosten moeten maken zonder garanties'.

Het standpunt van minister Veerman

Vaccinatie van dieren wordt een onmisbaar wapen in de strijd tegen besmettelijke dierziekten als de vogelgriep, zei minister Veerman vorige week. Hij zei te verwachten dat 'we' er niet meer onderuitkomen dieren op die manier te beschermen ter voorkoming van grote dierziektecrises. De kippen van de bewindsman werden donderdag bij het begin van de Nederlandse vaccinatiecampagne als eersten ingeënt tegen de vogelgriep. 'Een goede manier om de vogelgriep buiten de deur te houden', stelde een tevreden minister vast. Voor het eerst sinds 1992 mogen landbouwdieren preventief gevaccineerd worden tegen een gevaarlijke dierziekte. Sinds dat jaar hanteert de Europese Unie een non-vaccinatiebeleid.

Lees meer over het ontstaan van virussen bij dieren en de gevolgen daarvan op het dierenrechten blogspot.