Ljipaaisykje: Tragikomedie of gewoon lekkere trek?

Hoe staat het er nu voor?

Annemarie van Gelder schreef dit stuk in 2007, kort na de Provinciale Statenverkiezingen. Ze was lijsttrekker voor de Partij voor de Dieren. De zaak lag toen opnieuw bij de rechter.

Kievitseieren rapen in 2026

  • Rapen mag niet meer. Al in 2005 oordeelde de Raad van State dat de provincie het rapen ten onrechte had toegestaan. Voor 2013–2015 kwam er toch een nieuwe ontheffing. Ook die vernietigde de Raad van State, in januari 2015. Sinds 2016 geeft de provincie geen ontheffing meer.
  • De rechter zag hetzelfde probleem als de auteur. In 2008 oordeelde de Raad van State dat het rapen in 2003–2007 onrechtmatig was. De provincie had niet gezorgd dat het maximumaantal eieren werd nageleefd. Dat was precies het struikelblok dat de auteur noemde: controle was onmogelijk.
  • Zoeken mag nog, onder voorwaarden. Sinds 2017 mogen alleen erkende en geregistreerde nazorgers nesten zoeken. Zij beschermen de nesten tegen landbouwmachines. Het eerste kievitsei wordt nog altijd gezocht en gemeld, maar het blijft in het nest. In maart 2026 werd het eerste Friese ei gevonden bij Nijehaske.
  • Met de kievit gaat het slecht. Sinds 1990 neemt het aantal broedparen in Nederland elk jaar met een paar procent af. In 2018–2020 waren er nog 89.000 tot 130.000 paren. Volgens Sovon heeft de kievit in Friesland een ongunstige staat van instandhouding. Volgens Vogelbescherming ligt de hoofdoorzaak bij de intensieve landbouw: vaak maaien, eentonig grasland en weinig voedsel voor de kuikens.

Lees ook over de koe in de wei en weidevogels, over de vos en de weidevogels en De koeienkathedraal, een ander stuk van Annemarie van Gelder.

Bronnen: Raad van State, uitspraken over de Friese ontheffingen (2005, 2008, 2015); NOS, "Friezen mogen ook komende jaren geen kievitseieren rapen" (26 januari 2016); CLO, Vinddatum eerste kievitsei in Fryslân 1901–2026 (30 maart 2026); Sovon, Kievit (broedvogels 2018–2020); Vogelbescherming, standpunt kievitseieren rapen. Bijgewerkt op 6 oktober 2026.

Het artikel uit 2007
Op 7 juni 2007 stond in vette letters op de voorpagina van de Leeuwarder Courant: 'Aaisikers' raapten veel te veel eitjes. In plaats van de 6934 toegestane eitjes, zouden er het afgelopen seizoen maar liefst ruim 45.000 geraapt zijn. Ga er maar aan staan als vogeltje!
Annemarie van Gelder is schrijfster, freelance journaliste en incidenteel lerares Nederlands en Frans. Ze verhuisde in 1988 vanuit Amsterdam naar Friesland.
Aaisikers zijn, u raadt het vast wel: eierrapers. 'Kievitseieren rapen' (of 'ljipaaisykje') is een bezigheid die overal elders in Europa bij wet verboden is, maar in Friesland door bijzondere omstandigheden nog steeds doorgang mag vinden. 'Culturele traditie', heet dat. Het is een schrijnend voorbeeld van hoe een democratie niet werkt op het moment dat een relatief kleine club het op basis van schijnargumenten voor het zeggen houdt, terwijl ieder weldenkend mens weet dat het niet klopt. Toch lijkt er in Friesland een omslag plaats te vinden ten gunste van onze gevederde vrienden, hoewel het duidelijk is dat het juridische getouwtrek nog even zal voortduren. Ook dit alles was te lezen in het genuanceerde redactionele stuk -eveneens op de voorpagina van de Leeuwarder Courant- en de achtergrondreportage over 'ljipaaisykje' in de regiobijlage.
Uitbreidingsdrift
Overal ter wereld worden honderden diersoorten, waaronder trekvogels, met uitsterven bedreigd door menselijke bemoeienis en de (te)hard oprukkende overbevolking van onze soort. Landerijen worden met monsterachtige megamachines bewerkt, die en passant niet alleen jonge hazen en andere in het wilde levende dieren vermorzelen, maar ook de nesten van weidevogels wegmaaien. En dat is dan nog maar een onderdeel van wat we allemaal doen. Bebouwing, ontbossing, aanleg van autosnelwegen, grondwaterpeilbeïnvloeding, je kunt het zo gek niet bedenken of we doen het. Dat duizenden dieren het slachtoffer zijn van onze uitbreidingsdrift, begint druppelsgewijs tot ons door te dringen. Vandaar dat overal in Europa onder meer het (kievits)eieren rapen verboden is.
Maar niet in Friesland.
Tragikomedie
Kom in Friesland aan het 'ljipaaisykje', en je krijgt ruzie. Vandaar dat alle politieke partijen in deze provincie het 'aaisykje' ondersteunen, om de lieve vrede te bewaren.
Toen de Partij voor de Dieren bij de Provinciale Statenverkiezingen in maart van dit jaar bij monde van Tweede kamerlid Esther Ouwehand aangaf het eierrapen helemaal af te keuren, was Leiden in last onder de fanatieke aanhangers! Gelukkig bekenden veel meer Friezen blij te zijn met ons standpunt en meer dan genoeg te hebben van een traditie die in een tragikomedie is veranderd.
Rapen
Achter dit alles lijkt de BFVW (Bond van Friese Vogelbeschermings Wachten) de instantie te zijn die de regie in handen heeft. De BFVW vind ik persoonlijk nog aparter dan het hele aaisykje op zich, want deze club lijkt te bestaan uit mensen die niet alleen zeggen vogels te willen beschermen, maar vooral graag hun eieren zoeken en rapen (en eten). Contradictio in terminis? Geef mij zo'n beschermer!
In interviews die ik mocht geven ten tijde van mijn lijsttrekkerschap voor de Partij voor de Dieren, heb ik herhaaldelijk gezegd dat ik het best vond als mensen kievitseieren wilden zoeken, om nesten te beschermen tegen landbouwmachines en gulzige rovers. Maar het was duidelijk dat dit 'zoeken' niet voldoende is. Er moet ook geraapt worden! Als gelegaliseerde aaisikers (dat zijn er rond de 6000) niet mogen rapen, hebben ze al helemaal geen zin meer in 'nazorg' van het nest, zoals in hun contract staat.
Quotum
Het maakt het er voor de vogels allemaal niet eenvoudiger op.
De provincie -kennelijk broekzak/vestzak met de machtige BFVW - tracht de legaliteit van het eierrapen overeind te houden door te stellen dat op grond van Europese voorschriften Friese eierzoekers jaarlijks 6934 eieren van de kievit mee naar huis mogen nemen. Meer niet.
In praktijk blijkt echter dat die eierzoekers zelf de spot drijven met het opgelegde quotum. Er zijn dit seizoen door circa 5000 rapers per persoon maar liefst tussen de 5 en 99 eitjes geraapt! Vaak gehoord argument: "Ze zijn zo lekker"!
Grote struikelblok van het door de provincie aangehangen Europese voorschrift is dus dat controle op zowel de aantallen geraapte eieren als op de nazorg onmogelijk is.

De beslissing is nu -opnieuw- aan de rechter. Maar ik zou het wel weten, als ik de rechter was! 'Culturele traditie'?
Aan mijn laars! Het is gewoon lekkere trek!