EU subsidieert overbevissing in wateren van Mauritanië

Hoe staat het er nu voor?

Jeroen Trommelen beschreef in 2004 hoe Europese schepen met geld van de EU de zee voor Mauritanië leegvisten. Europese schepen vissen daar nog steeds. Wel is er veel veranderd. Voor Animal Freedom is vis geen goed alternatief voor vlees. Dit artikel laat zien waarom: vis komt vaak uit zeeën die worden leeggevist. Dat gaat ten koste van de vissen én van de mensen die aan die kust wonen.

Europese visserij bij Mauritanië in 2026

  • Nog altijd een miljoenenakkoord. Het artikel noemt ruim 70 miljoen euro per jaar. Volgens het Europees Parlement was het meer: onder het protocol van 2001 tot 2006 betaalde de EU 86 miljoen euro per jaar. Het huidige protocol loopt van 15 november 2021 tot 14 november 2026. De EU betaalt daarvoor 60,8 miljoen euro per jaar. Schepen uit tien EU-landen, waaronder Nederland, mogen samen tot 280.050 ton vis per jaar vangen. Het grootste deel daarvan (225.000 ton) is voor grote vriestrawlers die vissen op kleine vis die in scholen zwemt, zoals sardinella en makreel. Op 24 september 2026 werd nog onderhandeld over een nieuw protocol.
  • Octopus is nu voor Mauritaanse vissers. In 2004 vingen vooral Spaanse en Portugese schepen octopus. Sinds het protocol van 2012 krijgen EU-schepen daarvoor geen vergunningen meer. Die visserij is voorbehouden aan de eigen vloot van Mauritanië. Ook in het huidige protocol is er geen octopusvisserij voor EU-schepen.
  • Het doel van 2015 is niet gehaald. Het artikel spreekt van een afspraak om wereldwijd vóór 2015 over te schakelen op duurzame visserij. Precies gezegd: in Johannesburg (2002) spraken landen af om visbestanden waar mogelijk vóór 2015 te herstellen. In 2015 schoven de Verenigde Naties dat doel door naar 2020. Ook dat is niet gelukt. Volgens een rapport van de FAO uit 2025 is wereldwijd 35,5 procent van de visbestanden overbevist. Voor de kust van West-Afrika wordt maar 47,4 procent van de bestanden duurzaam bevist.
  • Vismeel: voedsel wordt voer. Vanaf 2010 verrezen in Mauritanië tientallen fabrieken die vis vermalen tot vismeel en visolie. In 2021 waren er 44 vergund. Alleen Peru had er meer. Ze verwerkten ook sardinella, een belangrijke voedselvis in West-Afrika. Die vis werd zo voer voor kweekvis en andere dieren, vooral in China. Sinds 2021 zijn de regels strenger. Sardinella mag niet meer tot vismeel worden verwerkt. In september 2025 draaiden er nog ongeveer acht fabrieken. De ronde sardinella gaat sinds 2018 wel snel achteruit.
  • Illegale visserij. Volgens een studie uit 2017 lopen zes West-Afrikaanse landen, waaronder Mauritanië, samen ongeveer 2,3 miljard dollar per jaar mis door illegale visserij. Het toezicht leverde maar 13 miljoen dollar op. Die cijfers gaan over de jaren 2010 tot 2016.

Lees ook Is vis een goed alternatief voor vlees?, Vissen eten de zee leeg in een kwekerij en Het welzijn van vissen in kweeksystemen.

Bronnen: Europese Commissie, visserijovereenkomst EU-Mauritanië (2026); Agence Europe, 24 september 2026; Europees Parlement (OEIL), protocollen 2001-2006 en 2012; FAO, Review of the state of world marine fishery resources (2025); Mongabay, Mauritania's fishmeal fever ends as government tightens regulation (januari 2026); Doumbouya e.a., Frontiers in Marine Science (2017). Bijgewerkt op 11 oktober 2026.

Het artikel uit 2004

Jeroen Trommelen in de Volkskrant 16 oktober 2004.
Europese belastingbetalers subsidiëren Europese vissers om voor de kust van West-Afrika te vissen in wateren die ernstig zijn overbevist. Van de Europese belofte om uitsluitend duurzaam te vissen, komt hierdoor niets terecht. Dat zeggen wetenschappers die toezien op het naleven van het Europese visserijverdrag met Mauritanië. Mauritanië ontvangt jaarlijks ruim 70 miljoen euro van de EU in ruil voor toelating van Europese schepen op haar visgronden. Vooral de visserij op octopus, grotendeels door Spaanse en Portugese schepen, is een probleem. De wetenschappelijke commissie die deze vangsten controleert, adviseert deze met 30 tot 40 procent te beperken. Wanneer dat niet gebeurt, dreigt volgens de biologen de octopusstand voor Mauritanië in elkaar te storten. Dat is al eerder gebeurd voor de kust van Marokko.

Pogingen om de Europese Commissie te houden aan de afspraken over duurzaam vissen zijn tot nu toe mislukt, zegt Béatrice Gorez van de Coalition for Fair Fisheries Agreements (CFFA), een in Brussel gevestigde belangenorganisatie. Gorez: 'Er wordt grote druk uitgeoefend op de Commissie om de overeenkomst met Mauritanië te handhaven. Maar deze visserij is een uitkomst voor vissers van de Canarische Eilanden, waar de zee al leeg is. De Spaanse lobby is dus heel sterk'. Vooral Nederland en Duitsland dringen in de EU aan op wetenschappelijk toezicht op de Europese visserij bij Afrika. Volgens de Nederlandse vertegenwoordiger in de wetenschappelijke commissie, visserijbioloog Ad Corten, staat inmiddels vast dat door de Europese jacht op octopus de Mauritaanse wateren worden leeggevist.

De EU maakt formeel veel werk van duurzame visserij in gebieden waar volgens bilaterale overeenkomsten vis mag worden gevangen. Met veertien West-Afrikaanse landen zijn zulke overeenkomsten gesloten. Op de duurzaamheidsconferentie in Johannesburg twee jaar geleden was Europa de motor achter de afspraak om wereldwijd vóór 2015 te zijn overgeschakeld op duurzame visserij. Volgens PvdA-Europarlementariër en oud-Novib-voorzitter Max van den Berg is duidelijk dat daar in Noordwest-Afrika niets van terechtkomt. 'Ik ben altijd bezorgd geweest over dit visserij-akkoord. Mauritanië wordt afgekocht met een bedrag zo hoog als éénvijfde van de nationale begroting. Zeg daar maar eens nee tegen. Slechts een klein deel van het geld gaat naar lokale visserij en toezicht.'

Nederland en andere kritische Europese landen moeten zich binnen de Europese Commissie veel harder opstellen, vindt Van den Berg. 'Deze visserij past niet in het Europese beleid en Nederland moet het dus blokkeren.' Volgens Van den Berg is het verstandig het geld dat nu naar Mauritanië gaat, direct te besteden aan het saneren van de Spaanse en Portugese vloot. 'Anders blijven we op zoek naar visgronden die we dan toch weer leegvissen.' Het Europarlement heeft overigens geen directe invloed op dit beleid, erkent Van den Berg. 'Helaas hebben we slechts een adviserende rol.'

Lees op het weblog meer over de visserij.