Wolność jest podstawowym prawem zwierząt |
|
To obszerny artykuł. Jest zbudowany jak trasa: siedem przystanków wzdłuż głównej linii, z bocznymi ścieżkami dla tych, którzy chcą zgłębić temat. Jak chcesz czytać?
Zielona linia to główna linia wywodu. Żółte odgałęzienia to boczne ścieżki: pogłębienie, które możesz pominąć, nie gubiąc wątku. Kliknij przystanek lub boczną ścieżkę, aby przejść bezpośrednio do niej; przyciskiem wstecz w przeglądarce (poprzednia strona) wrócisz tutaj do mapy. Przystanek 1 z 7 · Wolność jest najważniejsza Wolność dla ludzi i zwierzątArtykuł ten dotyczy wolności, która odgrywa kluczową rolę w naszej koncepcji sprawiedliwości. Wolność jest dla nas być może najważniejszym czynnikiem w poszukiwaniu szczęścia. Dlaczego w przypadku zwierząt miałoby być inaczej? Tłumaczenie: Aleksandra Kulesza Przystanek 2 z 7 · Dlaczego wolność jest taka ważna? Dlaczego wolność jest taka ważnaMy sami, żyjący w demokracji, zdajemy sobie sprawę z tego, jak ważna jest dla nas wolność, dopiero gdy istnieje groźba jej utraty. Przypomnijcie sobie II Wojnę Światową, zakładników przetrzymywanych w niewoli przez lata w Libanie lub przez ETA w Hiszpanii. Wolność jest podstawowym prawem człowieka, lecz jest to tak oczywiste, że często przyjmujemy to za pewnik i pomijamy. Ludzie mają skłonność do ignorowania jej. Jest to niesprawiedliwe, bowiem ignorowanie podstawowych praw jest niemoralne, również gdy chodzi o prawa zwierząt. Boczna ścieżka A · Prawo, religia i zdrowie (± 1 min) PrawoW konstytucjach wielu krajów wolność jest pierwszym i najważniejszym spośród zapisanych, podstawowych praw człowieka. Podstawowe prawo to takie, które jest niepodważalne. ReligiaHistoria wolności jako podstawy naszych praw sięga czasów długo przed narodzeniem Chrystusa. Zarówno w religii, jak i w życiu duchowym, wolność jest najważniejszym z zagadnień w regułach, jakie nakładają na siebie wyznawcy; przynajmniej o ile zgadzasz się z tym, że maksymę "czyń wobec innych tak, jakbyś sam wobec siebie uczynił" można przełożyć jako "gdzie zaczyna się wolność drugiego człowieka, tam kończy się moja". Jest to również znane jako Złota Zasada - serce wszelkiej ludzkiej etyki. Jeśli chodzi o ludzi, należy chronić to podstawowe prawo w zasadach świeckich i religijnych, ponieważ czasami wykazujemy skłonność do przekraczania granic osobistych innych ludzi lub do ograniczania ich wolności. Nie zawsze jest to działanie zamierzone. Zbyt często jednak ludzie zdają sobie sprawę, że przekroczyli granicę dopiero po fakcie. ZdrowieWolność jest równie ważna jak zdrowie, które jest jej formą. Nie mamy pewności, czy zwierzęta cierpią i chorują w wyniku utraty wolności, ale wiemy na pewno, że zrobią one wszystko, by uchronić się przed niewolą. To, że zwierzę cierpi w niewoli lub że nie może zachowywać się naturalnie, można często wywnioskować obserwując zachowanie, jakie zwierzęta najczęściej przejawiają w niewoli. Znanym przykładem jest nieustanne, rytmiczne kołysanie się niedźwiedzi polarnych, gdy zostaje ograniczona ich swoboda poruszania się. NaturaW naturze wolność jest oczywista. Termin "nieograniczona" pasuje tu idealnie. Naturę można uznać za najlepszy przykład. U zwierząt ograniczenie wolności występuje jedynie w przypadku choroby lub śmierci, ale na szczęście śmierć szybko uwalnia zwierzę od cierpienia. Żadne zwierzę żyjące w naturze nie odbiera wolności innemu gatunkowi, z wyjątkiem krótkiego okresu, gdy jedno zwierzę zjada drugie. Jednak ani dla mięsożernych ludzi, ani dla wegetarian wzajemne zjadanie się zwierząt nie stanowi problemu. InstynktA w końcu przecież nasz instynkt podpowiada nam, by wstawić się za grupą, która zmuszana jest do życia w niesprawiedliwych warunkach. Przystanek 3 z 7 · Wolność i odpowiedzialność Etyka i odpowiedzialność Nie każdy lubi ponosić odpowiedzialność, dlatego wielu ludzi, świadomie lub nie, decyduje się na mniejszą wolność, czując się wówczas mniej obciążonymi. Każdy ma prawo do określenia swoich własnych granic w relacjach z innymi ludźmi. Unika się (etykieta) narzucania ludziom granic wbrew ich woli. Przystanek 4 z 7 · Wyznaczanie granic Wyznaczanie granicZatem co z wyznaczaniem granic? Czy nie jest to ograniczanie wolności? Nie przypadkiem człowiek, który przekracza granice lub ograniczenia wyznaczone przez społeczeństwo, skazywany zostaje na karę więzienia. Sprawca karany jest poprzez odebranie mu tego, co mu najcenniejsze - jego wolności. Ludzie są wolni, dopóki nie przekraczają wytyczonych granic czy ograniczeń. Jeśli chodzi o zwierzęta, znacznie trudniej jest określić, czy przekroczyliśmy ich granice, ponieważ nie możemy komunikować się z nimi na takim poziomie. Zwierzęta dysponują jedynie ograniczonymi sposobami wyznaczania granic. Określanie granic i próba zwiększenia własnej przestrzeni są naturalnymi zachowaniami. Gdy ogranicza się czyjąś swobodę, co samo w sobie jest wynalazkiem gatunku ludzkiego, sprawca musi się z takiego czynu tłumaczyć. W przypadku gdy ofiarą jest zwierzę, wyjaśnienie nie jest jednak wymagane, z wyjątkiem przypadku umyślnego znęcania się. W jaki sposób prawo reguluje tę kwestię? Przystanek 5 z 7 · Podstawowe prawa przede wszystkim Podstawowe prawa przede wszystkimKażda próba uczynienia wyjątku od podstawowych praw lub ich obejścia jest niemoralna. Nie ma znaczenia, czy podejmowana jest ona z pobudek ekonomicznych czy emocjonalnych, ani gdy istnienia przemysłowej hodowli zwierząt broni się argumentem, że "zagrożony" jest rynek pracy i interes narodowy. Podstawowe prawa są najważniejsze. Przyrównywanie ich do konsekwencji ekonomicznych jest niemoralne. Boczna ścieżka B · Moralne zobowiązanie do ochrony (± ½ min) Moralne zobowiązanie do ochronyW celu wyznaczenia granic dla przestępców istnieją policja i Ministerstwo Sprawiedliwości. Dysponują one środkami do ochrony naszych granic przed tymi, którzy je przekraczają. Organa te są również zobowiązane odebrać wolność przestępcom na niezbędny okres czasu. W naszym systemie prawnym wolność jest gwarantowana do tego stopnia, że nawet przestępcy mają do niej prawo. Gdy zawodzi rozmowa, zmuszenie osoby, z przyczyn moralnych i etycznych, do szanowania granic drugiego człowieka może okazać się konieczne. Obowiązkiem społeczeństwa jest ochrona słabszej grupy; na przykład niepełnosprawni są chronieni przed niesprawiedliwym wyzyskiem. Zwierzę, w porównaniu z wyzyskującym je hodowcą przemysłowym, jest słabszą stroną, która nie może sama się bronić. W naturze działa prawo najsprawniejszego, najsilniejszego, najmądrzejszego lub najszybszego. Poprzez ochronę słabszych w połączeniu z gwarancją wolności przewyższamy naturę. Przystanek 6 z 7 · Równe prawo do wolności Niespójna polityka wobec zwierzątGdy gatunek staje się nagle ekonomicznie atrakcyjny lub mięso tego zwierzęcia jest akurat dobrze smakujące, wolność tych zwierząt może nagle przestać być gwarantowana. Ludzie stosują jednak niekonsekwentną politykę wobec zwierząt. Zwierzę trzymane w hodowli przemysłowej nie ma możliwości samodzielnie odzyskać wolności: nie może się wykupić ani poprzez protest, ani chorobę, ani pokutę. Z drugiej strony wobec dzikich zwierząt jesteśmy tak szczodrzy, że bez wahania zapewniamy im wolność. Nawet ją rozplanowujemy poprzez restrukturyzację obszarów wiejskich, tworząc tzw. korytarze ekologiczne. Korytarze te dają zwierzętom, a nawet roślinom, możliwość swobodnego poruszania się na określonym terenie, gwarantując tym samym przetrwanie gatunku. Dopóki rynkowy wyzysk zwierząt "ogranicza" się do ogradzania łąk, by utrzymać bydło wewnątrz, niewiele osób ma zastrzeżeń. Problem pojawia się, gdy ta indywidualna przestrzeń ograniczona jest zbyt mocno, nie pozostawiając swobody ruchu. Przystanek 7 z 7 · Konsekwencje Intensywne metody hodowli muszą zostać ograniczoneCzy powinniśmy wyznaczać granice hodowli przemysłowej, czy też, czyniąc to, ograniczamy prawo do wolności hodowców? Ponieważ wykazaliśmy, że wolność odgrywa kluczową rolę w naszym życiu, możemy jedynie logicznie wnioskować, że nawet dla zwierząt hodowanych na rynek jest to prawo podstawowe. Należy podkreślić, że nie domagamy się prawa do niebycia zjadanym lub prawa do życia. Utrzymanie się przy życiu nie jest gwarantowane nawet ludziom w konstytucji. Jednak w skrajnych okolicznościach, takich jak wojna lub samoobrona, pragniemy mieć prawo do obrony własnej wolności, nawet kosztem życia drugiego człowieka, który chce ją odebrać. Indywidualne osoby, na przykład wegetarianie, mogą uważać, że zwierzęta mają prawo do niestania się pożywieniem. Niemniej jednak nie mogą narzucać tego podejścia innym. Przemysłową hodowlę zwierząt należy zatrzymaćNależy również wywnioskować, że w hodowli przemysłowej zostały pogwałcone podstawowe prawa zwierząt poprzez skrajne ograniczenie swobody oraz uniemożliwienie przejawiania naturalnego zachowania. W hodowli przemysłowej, a czasami także w polityce, prawo do wolności często jest ignorowane i usilnie ukrywane. W cywilizowanym społeczeństwie, które szanuje i stara się przestrzegać podstawowych praw, nadal będzie spożywana część zwierząt, lecz przed ich śmiercią przeżyją one godne życie. Dla rządu oznacza to moralny obowiązek zamknięcia wszystkich ferm przemysłowych i utworzenia takiej formy hodowli, w której wolność byłaby podstawą dobra zwierzęcia. Boczna ścieżka C · Czego nie mamy na myśli (± 1 min) Czego nie mamy na myśliNależy pamiętać: nie domagamy się tu prawa do tego, by nie zostać zjedzonym, ani prawa do życia bez końca. Nie robimy tego, ponieważ w skrajnych przypadkach (wojna lub obrona konieczna) zastrzegamy sobie prawo do zabicia kogoś, kto zagraża naszej wolności. Jednostka, na przykład wegetarianin, może dla siebie uznać, że zwierzę ma prawo nie zostać przez nią zjedzone. Ale prawa do jedzenia mięsa nie można odmówić innym. Nie domagamy się też równego traktowania zwierząt i ludzi ani takiego samego obchodzenia się z nimi. Nie jest to potrzebne. Tak samo nie trzeba najpierw dowodzić, że zwierzęta mogą cierpieć, mają uczucia lub świadomość albo posiadają wartość wewnętrzną, zanim zaczniemy uwzględniać ich prawa podstawowe. Od ludzi też nie wymagamy, by najpierw udowodnili, że ich dobrostan jest naruszony, zanim uszanujemy ich prawa podstawowe. A przecież człowiekowi o wiele łatwiej jest udowodnić to we własnym imieniu niż w imieniu zwierzęcia. Domagamy się natomiast równych praw podstawowych dla wszystkich zwierząt. Prawa zwierząt dotyczą godnego życia dla zwierząt przed śmiercią, tak jak ludzie także pragną godnego życia. Jedzenie mięsa z przemysłowej hodowli zwierząt jest złeDla konsumenta nie oznacza to, że złe jest jedzenie mięsa w ogóle, lecz jedzenie mięsa ze "skażonych" źródeł. Każdy jest świadomy swoich wyborów żywieniowych, ale osoba, która wybiera jedzenie mięsa z hodowli przemysłowej, jest również odpowiedzialna za dalsze łamanie podstawowych praw zwierząt. Koniec trasy Czytaj także: Kiedy zrozumiałem, co wolność oznacza dla zwierzęcia. |
 |
|
|||||
Wolność stanowi solidną podstawę etyki. To, co rozszerza wolność, jest słuszne, a to, co ją ogranicza, jest złe. Jednak wolność nie może istnieć bez wyznaczenia granic. Te granice nie są stałe, a większa wolność niesie za sobą większą odpowiedzialność.