De idiote Flora- en Faunawet

Hoe staat het er nu voor?

Jan Meijerink schreef de column hieronder na het broedseizoen van 2005, toen de Flora- en Faunawet gold. Die wet bestaat niet meer. De maas in de wet bestaat nog wel.

Toen en nu

  • Toen: de Flora- en Faunawet, sinds 2002 van kracht. Nu: op 1 januari 2017 werd die wet vervangen door de Wet natuurbescherming. Sinds 1 januari 2024 staan de natuurregels in de Omgevingswet. De regels over beschermde dieren staan vooral in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en de Omgevingsregeling.
  • Wilde Europese vogels vangen, houden of verhandelen is nog altijd verboden. Maar een vogel die aantoonbaar in gevangenschap is gefokt en een gesloten pootring draagt, valt buiten dat verbod. Dat is dezelfde regeling als waar de column over gaat.
  • Er zijn wel strengere regels voor de ring zelf. Hij mag alleen worden aangebracht bij vogels die in Nederland in gevangenschap zijn geboren. De houder mag zijn ringen niet aan anderen geven. Maar een jong uit een wild nest dat vroeg geringd wordt, is daarna nog steeds moeilijk te onderscheiden van een gekweekte vogel.
  • Ringen die onder de Flora- en Faunawet zijn verstrekt, blijven geldig.
  • De AID, waar de schrijver voor werkte, is in 2012 opgegaan in de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

Bronnen: Informatiepunt Leefomgeving, Pootringen gefokte vogels; Besluit activiteiten leefomgeving, artikel 11.97 en 11.104; Omgevingsregeling, artikel 4.33. Bijgewerkt op 10 oktober 2026.

Het artikel van Jan Meijerink

Vogelvrij geringd

In het voorjaar van 2005 hebben we in West-Twente een broedgeval gehad van de Grauwe Klauwier. Toen het legsel compleet was, waren beide oude vogels ineens verdwenen. Na controle van de nestplaats, bleek het nest te zijn uitgehaald. De vegetatie rond de braamstruik was geheel platgetrapt en de eieren waren verdwenen. Het broedgeval was dus duidelijk door menselijk ingrijpen verstoord. Ook valt het op dat onze Bosuilen-kasten soms leeg zijn voordat de jongen konden uitvliegen. We geven dan vaak de Steenmarter de schuld, maar het is de vraag of dit terecht is. Naar mijn mening worden deze verstoringen uitgelokt door een volkomen idiote bepaling in de nieuwe Flora- en Faunawet waarin alle vogelsoorten vogelvrij worden verklaard als ze voorzien zijn van een gesloten voetring. Wat is nu eenvoudiger voor een vogelvanger dan de nesten van wilde vogels uit te halen en de eieren onder een kanarie of in de broedmachine uit te broeden. Ook jonge vogels worden in het nest van een voetring voorzien en voor het uitvliegen uit het nest genomen.

Als oud Controleur Vogelwet 1936 en Controleur Flora en Fauna van de AID, nu NVWA kom ik nog regelmatig in het veld. Ik tref daar mij bekende voliërehouders aan die de gedragingen van Goudvinken, Geelgorzen e.d. volgen en struiken op nesten doorzoeken. Ook hebben we bij onze nestkastkontroles in de nesten van Bonte Vliegenvangers kleine nestjongen met gesloten voetringen aangetroffen. De eigenaar van de ringen verklaarde de ringen al enige tijd te missen en was blij te weten waar ze gebleven waren. De AID, nu NVWA heeft ook ringen aangetroffen geschikt voor Uilen en compleet met bijbehorende Cites-papieren terwijl er geen uilen in het bezit van de eigenaar waren. Hij moest de jongen dus nog uit het nest halen.

Een controle in het veld is er niet meer. Controleurs Vogelwet bestaan niet meer, de reguliere politie komt niet in het veld en de veldpolitie is opgeheven. In Twente komt nog slechts één professionele AID, nu NVWA-er terwijl de opsporingsambtenaren (BOA's) van de natuurbeschermingsorganisaties vrijwel geheel door PR- en administratieve werkzaamheden in beslag worden genomen. De z.g. "vogelliefhebbers" hebben dus vrij spel hetgeen resulteert in een bloeiende handel in wildzang. Een kwartiertje op internet zoeken (o.a. marktplaats.nl) leverde de aanbieding van de volgende vijftig (vroeger nog volledig beschermde) soorten op: Buizerd, Torenvalk, Oehoe, Bosuil, Kerkuil, Steenuil, IJsvogel, Zomertortel, Steltkluut, Merel, Zanglijster, Grote Lijster, Kramsvogel, Koperwiek, Siberische Lijster, Nachtegaal, Roodborst, Heggemus, Blauwborst, Zwarte Roodstaart, Gekraagde Roodstaart, Roodborsttapuit, Tuinfluiter, Zwartkop, Grasmus, Bonte Vliegenvanger, Baardman, Staartmees, Boompieper, Veldleeuwerik, Witte Kwikstaart, Pestvogel, Huismus, Ringmus, Vink, Keep, Appelvink, Goudvink, Putter, Kneu, Sijs, Barmsijs, Groenling, Europese Kanarie, Kruisbek, Grote Kruisbek, Roodmus, Spreeuw, Geelgors en Rietgors. (Rode-lijst soorten zijn vetgedrukt weergegeven). Hierbij heb ik slechts ca. een kwart van alle aanbiedingen bekeken. Het is nog maar het topje van de ijsberg want de vogellieden kennen elkaar en onderling zal er een lucratieve handel bestaan, waarschijnlijk ook met het buitenland want grenscontroles bestaan niet meer. Ter illustratie: een Kerkuil kost tussen 75 en 100 euro, en een koppel Baardmannetjes gaat weg voor € 175. Hoe is het in hemelsnaam mogelijk dat deze bepaling in de wet is opgenomen? Hebben onze natuur- en vogelbeschermingsorganisaties zitten slapen toen deze wet achter de schrijftafels tot stand is gekomen? Zelfs al zou de bepaling vandaag nog worden geschrapt, dan nog zitten we jarenlang met de problemen. Alle wildzang is dan natuurlijk z.g. afkomstig van reeds in gevangenschap verblijvende vogels.

We hebben dit probleem in het verleden met de Goudvink meegemaakt toen een ondeskundige rechter deze soort tot het pluimvee rekende. Het is zeer naïef om te denken dat met deze "ringregeling" het vangen van vogels en het uithalen van nesten zou ophouden. Het tegendeel is waar, nu er een mogelijkheid bestaat wilde vogels te houden, nemen deze illegale activiteiten juist toe. De Vogelwet 1936 kende slechts enkele vogelsoorten die in de voliëre mochten worden gehouden, de z.g. "kooivogels". Alle handelingen met de overige soorten waren verboden. Wat betekent deze nieuwe Flora-en Faunawet een verslechtering in de bescherming van onze vogels (waaronder ook alle rode-lijst soorten). Ik maak me als natuur- en vogelbeschermer zorgen om deze toestand en ik zie vooralsnog geen goede oplossing. Wie het weet mag het zeggen.
Auteur Jan Meijerink.

Lees ook: Roofvogels bedreigd omdat ze andere dieren bedreigen; Beschermde dieren zijn in ons land hun leven niet zeker.