Antwoord op veelgestelde vragen over vissen

• Wat is er mis met een (kinder)viscompetitie?
• Kan een vis pijn en stress ervaren?
• Hebben sportvissers respect voor vissen en de natuur?
• Zijn sportvissers wreed?
• Waarom vissen sportvissers?
• Wat zijn de gevolgen van sportvissen voor de vis?
• Wat zijn de verdere gevolgen van sportvissen?
• Hoe denkt de politiek over sportvissen?
• Is een viswedstrijd niet een uitgelezen kans om kinderen respect voor de natuur bij te brengen?
• Hoe kan vissterfte bij tropische temperaturen worden voorkomen?
• Meer informatie

Wat is er mis met een (kinder)viscompetitie?

Oproep van de Dierenbescherming

De folder van de Landelijke Dierenbescherming bevatte tien speerpunten om dierenwelzijn via de politiek te verbeteren. Punt 7 riep op tot het ontmoedigen van de hengelsport. Daaronder viel een verbod om kinderen in schoolverband te laten hengelen.

Wil een kind vissen, dan heeft het een hengel nodig. Samen met de hengelsportzaken verwacht men door competities meer te verkopen.

Competitie vergroot het leed

Competitie betekent een wedstrijd in zo veel mogelijk of zo groot mogelijke vissen vangen. Het is aannemelijk dat het 'gangbare' leed bij wedstrijden nog groter wordt:

• door gehaast te vissen om het aantal gevangen vissen hoog te houden;
• door de vis haastig in een leefnet te gooien om tijd te sparen (het zogenaamde rallyvissen);
• door niet de tijd te nemen om de handen vochtig te maken voordat je de vis beetpakt;
• door slordig, snel onthaken.

Kortom: competitie betekent gehaast, jakkerig bezig zijn. Er is geen tijd of aandacht voor het welzijn van de vis. Alle aandacht is gericht op winnen.

Kinderen en de natuur

Zelfs de meest ervaren visser bezorgt een vis pijn en stress, puur door het vissen zelf. Bij kinderen is dat door hun onkunde meestal nog veel erger. Kinderen verstoren in hun onschuld ook de natuur. Ze herkennen kwetsbare planten en dieren niet. Lawaaierig, druk en ruw bewegen ze zich langs de waterkant om een visplek te maken.

Door kinderen te verleiden tot hengelen, krijgen ze de boodschap dat een dier gebruikt mag worden voor spelletjes. De eigen belangen van vissen doen er dan niet toe. Maar respect voor de natuur betekent ook respect voor vissen. Zouden kinderen van volwassenen niet de boodschap moeten krijgen dat zij vissen moeten respecteren, dus met rust moeten laten?

Kan een vis pijn en stress ervaren?

Ja, vissen kunnen pijn en stress ervaren, al is de manier waarop anders dan bij mensen. Het is wreed om een vis, net als elk ander dier, zinloos te laten lijden.

Vroeger werd eraan getwijfeld of vissen pijn kunnen lijden. Tegenwoordig twijfelen de meeste wetenschappers daar niet meer aan. Mede daarom is vissen met levend aas verboden. Sinds 2002 is ook het doden van palingen in een zoutbad verboden, omdat de dieren daarbij onnodig lijden. De Dierenbescherming wil een stap verder gaan. Zij "aast" op een verbod op de hengelsport.

Het voordeel van de twijfel

Twijfel je eraan of een vis pijn kan ervaren? Is het dan niet logischer om de vis het voordeel van de twijfel te geven? Zo voorkom je onnodig lijden. Het gaat volgens ons ook niet alleen om de vraag of een vis pijn kan lijden. Het gaat ook om respect voor de natuur.

Zie ook: Kunnen vissen pijn voelen?

Hebben sportvissers respect voor vissen en de natuur?

Sportvissers zeggen dat zij respect hebben voor de natuur en haar schoonheid. Als dierenbelangenorganisaties vragen wij: waaruit blijkt dat respect?

Respecteer je de natuur wanneer je een vis verwondt? Wanneer je hem met een haak aan een lijntje uit zijn leefomgeving haalt, om hem daarna gewond terug te zetten? Zie ook de andere gevolgen van sportvissen. Bovendien moet de stand van veel beviste soorten regelmatig kunstmatig op peil worden gehouden.

Vragen om zelf te beantwoorden

• Mag je een dier dat pijn en stress kan ervaren, verwonden omdat je plezier beleeft aan een sport?
• Stel dat iemand door een ziekte absoluut geen pijn meer kan voelen. Mag je die persoon dan voor de lol verwonden?
• Getuigt het van respect voor een dier wanneer je het voor de lol verwondt, of het nu pijn kan ervaren of niet?

Zijn sportvissers wreed?

Natuurlijk zijn sportvissers niet opzettelijk wreed. Zij doen vissen niet moedwillig pijn of letsel aan. Helaas zien zij niet in dat hun geliefde sport wel degelijk pijn, stress en letsel veroorzaakt.

De meeste vissers ontkennen botweg dat vissen pijn kunnen lijden. Dat toegeven zou hen als wreed bestempelen. Wetenschappers hebben aangetoond dat vissen pijn op een andere manier ervaren dan mensen. Vissers gebruiken dat als excuus om niet meer na te denken over de gevolgen voor de vis. Zo ontkennen ze dat vissen überhaupt pijn kunnen ervaren.

Omstreden onderzoek

Een voorbeeld van zo'n ontkenning door sportvissers: "Dierenbeschermers beweren in dat verband ook dat wetenschappelijk is bewezen dat vissen pijn, angst of stress kunnen lijden. Dat is onjuist."

Als laatste strohalm klampen sportvissers zich vast aan onderzoek met omstreden conclusies. Zo halen ze onderzoek aan van dr. Bob Bermond. Zie: Bermond ontkent dat dieren kunnen lijden.

Waarom vissen sportvissers?

Een paar veelgehoorde redenen:

• Spanning. Het gevecht tussen visser en vis geeft een kick. Vooral karpers en meervallen zijn echte vechtersbazen. Voor de "liefhebbers" zijn ze daarom een geliefd slachtoffer. Sommige mensen voelen bij dit gevecht hun primitieve jachtinstinct weer bovenkomen.
• Rust. Aan de waterkant is het rustig. Door je te concentreren op het vissen, ben je even weg van alle stress.
• In de natuur. De natuur met al haar rust en schoonheid inspireert mensen al sinds mensenheugenis. De een maakt een wandeling, de ander fietst. Weer een ander zoekt contact met de natuur door te vissen.
• Sociale contacten. Bij een hobby ontmoet je mensen met dezelfde interesse. Daaruit kunnen nieuwe vriendschappen ontstaan. Iedere sportvisser heeft zijn eigen (sterke) verhalen. Het aantal visaccessoires is legio, de tactieken onuitputtelijk.
• Voedsel. Sommige sportvissers eten de gevangen vissen op.

Wat anderen zeggen

Op het Nationaal Hengelsport Forum schreef een sportvisser: "de kracht en het uithoudingsvermogen van deze vis fascineert een groot deel van sportvissend Nederland".

Het VARA-programma Het Lagerhuis vroeg zich af: "Er wordt wat lacherig over gedaan als er gepraat wordt over het leed dat vissen wordt aangedaan. Maar waarom eigenlijk? Alleen maar omdat vissen er niet zo leuk uitzien als zeehonden?"

Wat zijn de gevolgen van sportvissen voor de vis?

Aan de haak

Zodra een vis wordt aangeslagen, doorboort een weerhaak zijn gehemelte. Hij probeert weg te zwemmen, maar de lijn is te sterk. Spartelend en snakkend naar zuurstof doet de vis zinloze pogingen om te vluchten. Aan zijn bovenlip hangend wordt hij binnengehaald. Machteloos belandt hij in de handen van de visser.

Onthaken

Dan moet de haak eruit. Ervaren vissers weten meestal dat ze voorzichtig moeten zijn met de huid van de vis. Ze leggen de vis op een speciale mat. Minder ervaren vissers leggen vissen vaak op een ruwe ondergrond. Daardoor verliest de vis gemakkelijk schubben.

De huid van een vis bestaat uit schubben met een slijmlaagje. Beschadiging daarvan leidt vaak tot huidinfecties door schimmels of bacteriën. Ook vastpakken met droge handen geeft dat risico. Het onthaken laat altijd een wond achter in de bek. Hoe groot die is, hangt af van de kundigheid van de visser.

In het leefnet

Soms wordt een vis een paar uur in een leefnet gehouden. Hij kan niet vluchten. Hij verkeert urenlang in stress. Een verkeerd leefnet, of verkeerd gebruik ervan, beschadigt ook de schubben. Maar ook een vis die direct wordt vrijgelaten, kan uren na de vangst nog stressverschijnselen vertonen.

Wat er mis kan gaan

• De vis glipt uit de handen van de visser. Hij valt op de grond. Door het spartelen op de ruwe ondergrond raken slijmlaag en schubben beschadigd.
• De visser grijpt de vis per ongeluk te hard vast, bijvoorbeeld als die uit zijn hand glipt. Daardoor kunnen de ingewanden beschadigd raken.
• De haak doorboort ogen, hersenen of kieuwen. De vis gaat dan bijna altijd dood.
• De visser wacht te lang met aanslaan, vooral bij onervaren vissers. De vis heeft het aas met haak dan ingeslikt. Spartelend wordt hij aan zijn ingewanden uit het water gehaald. Bij het verwijderen van de haak raken de ingewanden nog meer beschadigd. Knipt de visser de lijn door, dan houdt de vis de haak in zijn maag. Dat heeft vrijwel altijd nadelige gevolgen. Vaak sterft de vis.

Dit is een schets van de gevolgen voor de vis. Indirect heeft het sportvissen nog meer gevolgen.

Wat zijn de verdere gevolgen van sportvissen?

De gevolgen van sportvissen zijn uiteenlopend:

• Direct: de gevolgen voor de gevangen vis.
• Indirect: een vis met een ingeslikte haak valt ten prooi aan roofvissen of andere dieren, zoals vogels.
• Losse lijnen: dieren raken verstrikt in los slingerende vislijnen, met of zonder haak.
• Lood: door het sportvissen komt veel lood in de natuur. Lood is een van de giftigste zware metalen, voor dieren net zo goed als voor mensen.

Zie ook de gevolgen voor de dieren, de gevolgen voor het milieu of de foto's van dierenleed.

Hoe denkt de politiek over sportvissen?

Stand oktober 2026. Ongeveer 1,7 miljoen Nederlanders vissen wel eens. Veel partijen houden rekening met die grote groep kiezers. Toch staat de hengelsport steeds vaker op de politieke agenda.

Tweede Kamer: twee voorstellen verworpen

Op 22 september 2026 stemde de Tweede Kamer over twee amendementen van Kamerlid Ines Kostić (Partij voor de Dieren). De staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur had beide ontraden. De hengelsportbranche had vooraf een brandbrief naar de Kamer gestuurd.

• Verbod op weerhaken. Haken met een weerhaak veroorzaken onnodige verwondingen. Haken zonder weerhaak zijn een bruikbaar alternatief. Toch werd het voorstel verworpen. Voor stemden: Partij voor de Dieren, PRO (GroenLinks-PvdA), SP, Volt, DENK, PVV.
• Gemeenten laten beslissen. Gemeenten zouden sportvissen in hun eigen wateren mogen verbieden. Ook dit voorstel werd verworpen. Voor stemden: Partij voor de Dieren, PRO, SP, Volt, DENK.

Bron van de stemuitslag: HSV Almere.

Gemeenten

Een gemeente die zelf het visrecht verhuurt, kan voorwaarden stellen. Amersfoort deed dat. Sinds 2024 zijn weerhaken daar verboden, net als vislood van 15 gram of zwaarder. Visevenementen met meer dan 50 deelnemers hebben een vergunning nodig.

In Amsterdam stelde de Partij voor de Dieren in 2023 voor om het water niet langer aan de hengelsportvereniging te verhuren. De stad zou dan een "veilige haven voor vissen" worden.

Lood

Een Europees verbod op lood in de hengelsport is al jaren in voorbereiding. De hengelsportbond zegt een Europees verbod te steunen. Lokale verboden wijst hij af.

Rond 2000

Toen visten ongeveer 1,3 miljoen Nederlanders wel eens. De meeste partijen waren vooral gericht op het behoud van dit electoraat. GroenLinks was een uitzondering, al streefde ook die partij niet direct naar een verbod. Uit een NIPO-enquête bleek dat driekwart van de Nederlanders bezwaar had tegen de hengelsport.

Hengelaars verzamelden toen meningen van partijen. Dat waren niet de officiële standpunten. GroenLinks: "Vissen is nadelig voor de dieren. Wij vinden dat het welzijn van de vissen in het geding is." In het verkiezingsprogramma van GroenLinks stond: "Excessen bij sportvisserij, zoals rally-vissen en het gebruik van leefnetten, worden verboden."

Is een viswedstrijd niet een uitgelezen kans om kinderen respect voor de natuur bij te brengen?

Een viscompetitie zou de gelegenheid kunnen zijn om kinderen te leren hoe je respectvol met vissen omgaat. De beste boodschap die een volwassene een kind kan meegeven, is dat respect voor de natuur betekent dat je vissen met rust laat.

Een viswedstrijd is daarmee rechtstreeks in tegenspraak. Kinderen leren ervan dat je zo veel mogelijk dieren mag verwonden, zolang je het een sport noemt. Een sportvisser is een slecht voorbeeld voor hoe een kind met dieren hoort om te gaan. Geef je sportvissers in een landelijke schoolviscompetitie de kans hun houding tegenover dieren aan kinderen op te dringen, dan leidt dat tot eenzijdige voorlichting en indoctrinatie.

De meest effectieve manier om dierenleed te voorkomen, is kinderen het hengelen te verbieden.

Wat Beet schreef

Beet gebruikt zulke argumenten alleen om de eigen sport en business veilig te stellen. Het blad probeert draagvlak te krijgen door te suggereren dat het om de educatie van kinderen gaat. In januari 2000 (24e jaargang, nr. 1, blz. 90) schreef Beet:

"Gelukkig wordt er binnen de sportvisserij steeds meer aandacht besteed aan de jeugd. Het is clichématig maar daarom niet minder waar: De jeugd heeft de toekomst. Willen wij onze hobby voor de toekomst zeker stellen, zullen wij onze jeugd goed moeten voorbereiden. Menig vereniging beseft dit en zet de schouders onder deze vaak aangename taak."

Meer informatie

Koos van Zomeren interviewde Dirk Boon (hoogleraar Dier en Recht, † 2019). Boon legt uit waarom vissen en andere dieren in principe voldoende worden beschermd door de wet, maar dat die wet nog niet wordt toegepast.