Wat verlaagt het welzijn van landbouwhuisdieren?

Melkkoeien

LNV in 2008: geen of weinig weidegang, te weinig bewegingsruimte door de stalinrichting, klauwproblemen.

EFSA in 2023:

• kreupelheid en uierontsteking;
• te weinig ruimte om te bewegen en te liggen;
• geen gelegenheid om zich te likken of te schuren;
• stofwisselingsziekten door de hoge melkproductie.

Wat is er veranderd? Weinig. In 2024 kwam 31 procent van de melkkoeien nooit buiten. Volgens de plannen van het kabinet moet elke koe vanaf 2028 een borstel hebben om zich te schuren. Vanaf 2030 komen er eisen voor meer ruimte. Koeien vastbinden in de stal wordt pas in 2040 helemaal verboden.

Vleesvee

LNV in 2008: de gevolgen van de keizersnede.

Nu: bij dikbilrassen, zoals het Belgisch witblauw, is het kalf vaak te groot om normaal geboren te worden. De keizersnede is bij deze rassen nog altijd gewoon. Voor vleesvee in de stal heeft EFSA geen apart advies uitgebracht.

Kalveren

LNV in 2008: te weinig bewegingsruimte, ijzergebrek, te weinig vezelrijk voer, ademhalingsproblemen door een slecht stalklimaat, transport.

EFSA in 2023:

• vooral long- en darmaandoeningen, stress in de groep en geen gelegenheid om te verkennen;
• EFSA adviseert kalveren al in de eerste week in kleine groepen te houden, met ongeveer 20 m² per kalf;
• meer melk, gemiddeld 1 kilo vezel per dag (liefst lang hooi) en minstens één dag bij de moeder.

Wat is er veranderd? Volgens de plannen van het kabinet mag een kalf vanaf 2030 nog maar 14 dagen alleen staan. Het krijgt dan altijd ruwvoer. De norm voor hemoglobine gaat dan omhoog. Dat betekent dat het ijzergebrek uit 2008 tot die tijd is toegestaan. Kalveren jonger dan 28 dagen mogen vanaf 2028 niet meer binnen Nederland worden vervoerd. Zie ook de kalverhouderij in Nederland.

Zeugen

LNV in 2008: een prikkelarme omgeving, opsluiting in een box, geen gelegenheid om een nest te bouwen.

EFSA in 2022:

• niet kunnen wroeten en verkennen, stress in de groep, huidwonden;
• langdurige honger bij drachtige zeugen, die maar weinig voer krijgen;
• EFSA adviseert nestmateriaal en een kraamhok waarin de zeug vrij kan bewegen.

Wat is er veranderd? Drachtige zeugen leven sinds 2013 in groepen. Rond het werpen staat een zeug nog steeds vast in een kraamkooi, tot haar biggen zijn gespeend. Volgens de plannen van het kabinet mag ze vanaf 2030 alleen kort rond het werpen worden vastgezet.

Biggen en vleesvarkens

LNV in 2008: een prikkelarme omgeving, castratie, staarten couperen, maagzweren, longaandoeningen door een slecht stalklimaat, transport.

EFSA in 2022:

• niet kunnen wroeten en verkennen is voor varkens van elke leeftijd een groot probleem;
• daardoor gaan varkens elkaar in de staart bijten;
• EFSA adviseert meer ruimte, beter wroetmateriaal en later spenen, in plaats van couperen.

Wat is er veranderd? Het vlees in Nederlandse supermarkten komt van varkens die niet zijn gecastreerd. Staarten couperen mag in de EU niet routinematig, maar in Nederland gebeurt het bij ongeveer 99 procent van de biggen (WUR, 2022). Volgens de plannen van het kabinet worden biggen vanaf 2028 op zijn vroegst na 25 dagen gespeend, in plaats van na 21 dagen. Vanaf 2029 moet minstens 5 centimeter staart blijven staan. Een volledig verbod op couperen heeft nog geen datum. Lees ook waarom verdoven bij castratie van biggetjes tijd en geld kost.

Vleeskuikens en hun ouderdieren

LNV in 2008: te weinig bewegingsvrijheid door de fok op snelle groei, ontstoken voetzolen en borstblaren; bij de ouderdieren honger en dorst doordat ze weinig voer en water krijgen, ruw paringsgedrag en ingrepen.

EFSA in 2023:

• 19 ernstige problemen, zoals kreupelheid, ontstoken voetzolen en hittestress;
• EFSA adviseert hooguit 11 kilo kip per m², terwijl de EU nu tot 42 kilo toestaat;
• EFSA adviseert ook langzamer groeiende rassen en een overdekte uitloop.

Wat is er veranderd? Sinds 2024 verkopen supermarkten vers alleen kip van langzamer groeiende rassen. Toch was in 2024 maar 47 procent van de Nederlandse vleeskuikens van een langzaam groeiend ras. Volgens de plannen van het kabinet krijgen nieuwe stallen vanaf 2030 daglicht. Snelgroeiende rassen worden pas in 2040 verboden. Lees ook het leven van een kip in de bio-industrie.

Legkippen

LNV in 2008: te weinig bewegingsvrijheid door de stalinrichting, veel infecties, verenpikken en kannibalisme, ingrepen.

EFSA in 2023:

• botbreuken (vooral van het borstbeen), stress in de groep, verenpikken;
• EFSA adviseert geen kooien meer, verhoogde zitplaatsen, droog strooisel en een overdekte uitloop;
• verenpikken voorkomen in plaats van de snavel te behandelen.

Wat is er veranderd? Snavels behandelen is in Nederland verboden sinds 2018. De verrijkte kooi is verboden sinds 2021. De grotere koloniekooi mag nog. Volgens de plannen van het kabinet loopt die overgangstermijn in 2035 af.

Vissen

In de lijst van LNV uit 2008 kwamen vissen niet voor. Toch noemen wetenschappers de manier waarop vissen worden gedood juist het ergste dierenleed in de veehouderij en de visserij. Lees meer over het welzijn van vissen.