De regering voert een vertragingstactiek

Pappen en nathouden

Het Nederlandse regeringsbeleid voor de positie van het dier kun je samenvatten als "pappen en nathouden". Ons land kiest ervoor om overslagland van goederen te zijn. Daardoor wordt het hele land volgebouwd met wegen, kantoren en bedrijventerreinen. Mensen en dieren worden in kleine ruimtes productie-eenheden. "Overstag voor de overslag": denk aan de Betuwelijn en de groei van Schiphol. Op beleidsfouten terugkomen is er niet bij, want gezichtsverlies moet koste wat kost worden vermeden.

Geld verdienen gaat voor

Nederland staat al eeuwen in het buitenland bekend als een land dat bereid is zijn principes verregaand te verloochenen als er geld te verdienen valt. In de veehouderij en de industrie eromheen gaan door de export miljarden om. In 2025 exporteerde Nederland voor 137,5 miljard euro aan landbouwgoederen. We produceren bijna drie keer zoveel varkensvlees als we zelf eten (2024). Nederlandse banken behoren tot de grootste financiers van megastallen in het buitenland, ook in China.

In de zeventiende en achttiende eeuw was Nederland een van de grote slavenhandelaars tussen Afrika en Amerika. De mensen die werden verscheept, leefden onder erbarmelijke omstandigheden. Tegenwoordig is Nederland een overslagland van dierlijke producten. Het leed van de moderne slaven in de bio-industrie is weer nauwelijks te overtreffen.

Vertragen en verschuilen

Om de productie hoog te houden, knijpt de overheid een oogje dicht als het om dierenwelzijn gaat. Alle mogelijke vertragingstactieken worden ingezet om de veehouderij zo langzaam mogelijk te veranderen. Ondertussen gaan het dierenleed en het geld verdienen daarmee door. Ook de mestregels worden weinig gecontroleerd. De NVWA ziet maar een klein deel van de bedrijven en mesttransporten. Het Planbureau voor de Leefomgeving schatte dat 30 tot 40 procent van de mest niet wordt afgevoerd zoals het hoort.

Een deel van de techniek is het verschuilen achter Brussel: "Alle verbeteringen in dierenwelzijn moeten we als EU samen besluiten." Dat andere landen nog niet zo ver zijn gezakt als ons land, wordt er om politieke redenen niet bij verteld. Dat gezamenlijke besluiten jaren kosten, komt de vleesindustrie in ons land goed uit.

Belastinggeld voor de intensieve veehouderij

De subsidie voor omschakeling naar biologisch is klein in vergelijking met de steun die de intensieve veehouderij krijgt. Nederland krijgt uit het Europese landbouwbeleid ongeveer 790 miljoen euro per jaar. Wie vlees eet, betaalt dus eerst via de belasting mee en dan nog eens in de winkel. Meer daarover in Belastinggeld en dierenleed: wie betaalt de veehouderij?

De wet als excuus

Een andere vertragingstechniek is wijzen op de wet: die zou het niet mogelijk maken om de bio-industrie te verbieden. Daarom zou vrijheid een grondrecht moeten zijn, ook voor dieren. Sinds 2013 erkent de Wet dieren de intrinsieke waarde van het dier (artikel 1.3). In de stallen heeft dat niets veranderd. Sinds 2024 staat in de wet dat de veehouderij in 2040 dierwaardig moet zijn. In oktober 2026 zijn de regels die dat moeten uitwerken nog steeds niet vastgesteld. De eerste stappen gaan op zijn vroegst in 2027 in. Voor andere drogredenen, zie ons overzicht en Drogredeneren als vertragingsstrategie.

Wat de regering eigenlijk zou moeten doen, en wat veel mensen ook willen, is de bio-industrie afschaffen. Veehouders die door willen gaan, moeten overstappen op een biologisch en ecologisch verantwoorde bedrijfsvoering.

Past dwang in de vorm van begrenzen wel in onze gedoogcultuur?

Als de bevolking haar eigen verantwoordelijkheid neemt, geeft zij geen steun aan de intensieve veehouderij. Dat kan door niet meer te stemmen op politici die onverschillig staan tegenover het lot van dieren. Het kan ook door zelf geen vlees uit de bio-industrie meer te kopen. Met andere woorden: iedereen moet zelf wat doen. Grenzen stellen is het enige wat een gedoogcultuur leefbaar maakt.

Ons land is beroemd om zijn dijken. Het kan de vijandige natuur buitenhouden, maar het is niet in staat ongezonde economische neigingen te bedwingen. Het lage polderpeil staat model voor de manier waarop het land wordt bestuurd. Wezenlijke, ingrijpende verbeteringen die pijn doen, worden vermeden.

Bronnen: CBS en Wageningen Economic Research (landbouwexport 2025, zelfvoorzieningsgraad 2024); Wakker Dier (2014) over Nederlandse banken en buitenlandse megastallen; Planbureau voor de Leefomgeving over mestfraude; Wet dieren, artikel 1.3; Dierenwelzijn.blog (23 april 2026) en Nieuwe Oogst (25 mei 2026) over de AMvB dierwaardige veehouderij. Bijgewerkt op 25 oktober 2026.

Lees ook: Stop sponsoring van dierenleed via de EU.

Welke aanpak maakt volgens jou de meeste kans: de wet, betere regels voor het welzijn, het recht op vrijheid of een andere rekensom in de economie? Doe de test: welke aanpak maakt een eind aan de fabrieksmatige veehouderij?