Wie heeft er echt hart voor dieren?
Koloniekooien, groepshuisvesting, scharrelvlees, sterren van Beter Leven, biologisch vlees: zijn dit niet allemaal versluierende termen? En worden dieren er echt beter van? Wie echt hart voor dieren heeft, moet het niet zoeken in producten uit systemen met deze namen. Dieren hebben het bij scharrelen en biologisch wel beter dan in de intensieve veehouderij, maar slechts een beetje.
Soms zijn het twee stappen vooruit en een stap achteruit. Elk leven is beter dan dat van een kistkalf, een legbatterijkip of een aangebonden zeug. Die zijn inmiddels verboden. Maar de verrijkte kooi die de legbatterij verving, is in Nederland sinds 2021 ook weer verboden, terwijl de koloniekooi nog onbeperkt is toegestaan.
Op alle biologische producten in de Europese Unie staat sinds 2010 het groene Europese logo: een blad van sterren. Het Nederlandse EKO-keurmerk stelt daar extra eisen bovenop, bijvoorbeeld dat een deel van het voer uit de eigen regio moet komen. Of boeren zich echt aan de regels houden, hangt af van controlerende instanties als Skal. Demeter is het keurmerk van de biologisch-dynamische landbouw.
Wat is het verschil voor het dier?
- Vleeskuikens. Biologische kuikens zijn van een langzaam groeiend ras. In de stal zitten er hoogstens 10 per vierkante meter en buiten heeft elke kip 4 vierkante meter uitloop. Ze worden op zijn vroegst na 81 dagen geslacht. Een gangbaar vleeskuiken zit met zo'n twintig dieren per vierkante meter, komt nooit buiten en wordt na ongeveer zes weken geslacht. Lees meer over vleeskuikens.
- Varkens. Een biologisch vleesvarken heeft 1,3 vierkante meter in de stal en 1 vierkante meter buiten. Een gangbaar vleesvarken heeft 0,8 vierkante meter en komt nooit buiten. Lees meer over varkens.
- Koeien. Voor biologische koeien is weidegang verplicht. In 2024 liepen ze gemiddeld 202 dagen in de wei, gangbare koeien 150 dagen. Bijna een derde van de gangbare melkkoeien komt nooit buiten. Lees meer over de koe in de wei.
- Antibiotica. In de biologische veehouderij mogen ze niet preventief worden gegeven. Een dier mag hoogstens drie keer per jaar worden behandeld, een dier dat korter dan een jaar leeft maar één keer. Anders mag het niet meer als biologisch worden verkocht.
- Wat hetzelfde blijft. Ook biologische dieren worden jong geslacht, vaak in dezelfde slachthuizen. Ook biologische kalfjes worden vlak na de geboorte bij hun moeder weggehaald.
Hoe groot is biologisch?
- In 2025 was ongeveer 95.500 hectare landbouwgrond biologisch: 5,3 procent van alle landbouwgrond. Het kabinet wil 15 procent in 2030, de Europese Unie 25 procent.
- Biologische producten waren in 2022 goed voor 4,4 procent van alle uitgaven aan voedsel. In 2025 gaven Nederlanders voor het eerst meer dan 2 miljard euro uit aan biologische producten.
Of je deze eisen voldoende vindt voor het welzijn van het dier, is aan jou als consument om te bepalen.
Beter, maar niet goed
 Boeren zullen in het algemeen weinig meer doen voor dieren dan zij economisch verantwoord vinden.
Biologische veehouderijen zijn misschien beter dan intensieve, maar niet per definitie goed. Wil je zeker weten dat je door je voedselkeuze geen dieren meer benadeelt, dan kun je beter geen vlees meer eten en zeker minder zuivel. Als consument die toch vlees wil eten, steun je met biologisch vlees wel een sector waarin de kleine verschillen op den duur grote gevolgen hebben: minder dierenleed, minder milieuvervuiling en niet alleen een gezonder product, maar ook een gezondere leefomgeving. Minder antibiotica en zware metalen in de mest betekent ook minder kans dat we die via een omweg binnenkrijgen, bijvoorbeeld via drinkwater of landbouwproducten.
Zie ook Mark Traa in HP/De Tijd over "de broze beloften van de bioboer". Iris Hut interviewde voor het NAJK boeren over hun visie op het welzijn van het (biologische) varken.
Peter Blom van de Triodos Bank zei tijdens een EKO-congres in Trouw: "De biologische sector moet af van het vage begrip 'biologisch'. Het zegt de consument niets en het is niet onderscheidend".
Bronnen: Voedingscentrum, EKO-keurmerk; EU-verordening 2018/848 (biologische productie); Skal; CBS, weidegang 2024; Bionext; Alles over biologisch, feiten en cijfers. Bijgewerkt in oktober 2026.
Meer via boeken over de situatie van dieren en ecologisch verantwoorde voeding:
In het belang van het dier (bol.com)
Handboek ecologische voeding (bol.com) |
