Stand 2026
Op 1 april 2026 telde Nederland 9,3 miljoen varkens op 2.300 bedrijven: gemiddeld ruim 4.000 varkens per bedrijf. In 2000 waren het er 13,1 miljoen op 14.520 bedrijven, gemiddeld zo'n 900 per bedrijf. Het aantal varkens daalde met bijna 30%, het aantal bedrijven met 84%. In 2025 zakte de varkensstapel voor het eerst in ruim 45 jaar onder de 10 miljoen. In datzelfde jaar werden in Nederlandse slachthuizen 14,1 miljoen varkens geslacht. Meer actuele cijfers staan in het overzicht van de veestapel.
Bron: CBS, landbouwtelling (2026 voorlopig) en CBS, slachtingen. Bijgewerkt 30 september 2026.
Rekenvoorbeeld: er is een overschot aan varkens
In ons land worden 3 keer zo veel
varkens gehouden dan nodig is voor de nationale
consumptie. Het overschot wordt geëxporteerd.
Is een veehouderij mogelijk met een varkensstapel
voldoende groot of klein om zich te beperken tot
de nationale behoefte?
De tabel hieronder geeft een aantal kerncijfers
weer over de intensieve en biologische varkenshouderij
in Nederland. In de eerste kolom vindt u bepaalde
aspecten, bijvoorbeeld hoeveel vlees een gemiddelde
Nederlander eet. De tweede kolom onder "1999"
geeft vervolgens het gemiddeld gebruik voor 1999 (88 kg).
Hoewel dat jaar al weer ver
achter ons ligt, is de aan de relevantie ondertussen niet veel veranderd. Berekend over alle Nederlanders levert
dat de benodigde hoeveelheid vlees in kg op uit
de derde kolom. De laatste kolom geeft commentaar
en verduidelijking.
De boodschap is dat minder varkens gehouden op een diervriendelijkere manier een groter en meer zichtbaar ruimtegebruik oplevert in eigen land. Nu is het landgebruik buiten onze grenzen onzichtbaar en zijn de dieren binnen in de stallen dat ook.
De tabel maakt duidelijk wat het aantal gehouden varkens is als
alle intensieve veehouders zouden omschakelen
naar biologische bedrijfsvoering, gericht
op de nationale markt. Los van bedrijfseconomische
gevolgen betekent dit ook een groter ruimtegebruik
binnen en buiten de stal. Maximale welzijnsverbetering
komt op 30% hogere kosten die feitelijk neerkomen
op een bedrag tussen de 1 en 50 euro per varken
(dr M. den Ouden, Wageningen). De berekende kostprijs per kilo varkensvlees bedroeg in 2006 € 1,36, voor biologisch € 2,52.
In de tabel wordt het benodigde aantal biologische
varkenshouders berekend, er van uitgaande dat
de consumptie van varkensvlees in Nederland gelijk
zou blijven, ondanks te verwachten, hogere vleesprijzen.
Sommige rijen zijn extra en geven voor de berekening
niet essentiële, maar mogelijk interessante informatie.
Een Nederlander eet per jaar gemiddeld 39 kilo vlees: 8 kilo rundvlees, 19 kilo varkensvlees, 10 kilo kip en 2 kilo andere vleessoorten.
Daaruit valt te berekenen hoeveel biologische varkenshouders
daarvoor nodig zijn (gegeven het gemiddelde aantal
varkens per bedrijf).
| Cijfers
op basis van PVE en CBS |
|
in Nederland
benodigd voor nationale consumptie van varkensvlees |
|
| jaar |
1999 |
totaal
jaarlijks |
opmerkingen |
| hoeveelheid
kg vlees per hoofd beschikbaar voor gebruik |
88 |
|
inclusief rund-
en pluimvee etc. |
| gemiddelde
bruto consumptie vlees pp in kg |
43 |
645.000.000 |
|
| gemiddelde
netto consumptie vlees pp in kg |
39 |
600.000.000 |
exclusief vetrandjes
en bot |
| daarvan is varkensvlees |
19 |
|
|
| door overheid
(belastingbetaler) vooruit betaalde vleesprijs (30% boven 4,50 euro per kg) |
73 |
818.000.000 |
dat is meer dan 1 ton
per varkensmestbedrijf |
| permanent
aantal gehouden mestvarkens in Nederland (max. 4
mnd) |
6.774.085 |
|
een stal wordt 3x per
jaar geruimd (geslacht) |
| aantal
jaarlijks gehouden mestvarkens in Nederland |
20.322.255 |
7.371.321 |
een derde wordt in eigen
land gegeten |
| aantal
biologische bedrijven dat varkens houdt |
36
(in 2002: 95) |
15.751 |
er zijn meer kleine bedrijven |
| aantal
intensieve veehouderijen dat mestvarkens houdt |
14.662 |
5.318 |
bij stop uitvoer en geen
omzetting |
| gemiddelde
aantal mestvarkens per intensieve veehouderij |
462 |
|
het gemiddelde van een
paar grote en veel kleine bedrijven |
| gemiddeld
aantal varkens per biologisch bedrijf (max 6 mnd) |
234 |
|
langere duur mesten is
gesteld op 6 mnd, dit is niet per se de feitelijke
duur |
| maximaal
aantal biologische varkens in de wei per hectare |
27 |
10 |
hectare vrije
uitloop voor een gemiddeld biologisch bedrijf |
| hoeveelheid
buitenruimte voor biologische varkens in hectare |
|
157.510 |
ongeveer de oppervlakte
van de provincie Utrecht |
| bruto productie
aantal biologische mestvarkens |
23.000 |
7.371.321 |
indien slachtgewicht
gelijk is |
| bruto jaarlijkse
productie aantal varkens uit de bio-industrie |
23.470.000 |
|
incl. zeugen e.d. |
| levend
uitgevoerd |
4.423.000
* |
0 |
*
is Animal Freedom tegen |
| levend
ingevoerd |
507.000 |
0 |
|
| aantal
slachtingen per jaar |
19.554.000 |
7.371.321 |
|
| slachtgewicht
varken in kg |
110-115 |
|
|
| productie
in kg |
1.711.000.000 |
|
|
| hoeveelheid
kg vlees per varken |
87.5 |
|
43% blijft over voor
vers vlees |
| werkelijk
bruikbaar per varken in kg |
70 |
|
zonder kop en na ontbening |
|
Uit deze cijfers blijkt dat als
Nederland de intensieve veehouderij omturnt tot
biologische varkenshouderijen met als doel alleen
de nationale behoefte aan vlees te dekken, zonder varkensvlees uit te voeren en wanneer
de varkenshouders per stal minder mestvarkens
houden en de varkens anderhalf keer zo lang laten
leven (minder kunstmatig snel laten groeien),
dat dan het aantal bedrijven ongeveer gelijk kan
blijven. De hoeveelheid mest zou met tweederde afnemen.
Drempel in de omschakeling vormen de enorme investeringen
die boeren in de intensieve veehouderij hebben
gedaan: een schuld van € 500.000 is vrij
normaal. Ook internationale afspraken over vrije
export maken het moeilijk om im- en exportbeperkingen
in te voeren. Vrijwel alle intensieve varkenshouders
hebben geen eigen grond om veevoeder op te verbouwen
of mest op uit te rijden. Zij zouden bij omschakeling
extra land moeten pachten, huren of kopen.
Gezien de ernst van de gevolgen van de bedrijfsvoering
voor het dier in exporterende landen vinden we
het de moeite waard om op deze punten op de voorgestelde
manier in te grijpen: waar een wil is, is een weg.
Als de consument een reëele prijs betaalt
voor vlees dan zakt de consumptie van vlees en
zijn er minder vleesproducerende bedrijven nodig.
In ruil betaalt hij niet meer mee via de belasting
aan het in stand houden van een onrechtvaardige
bedrijfstak met subsidie. |
De wereldwijd grootste producent van varkensvlees is China.
Voor 2007 is de verwachting dat China ongeveer 54,35 miljoen ton varkensvlees zal produceren, meer dan de helft van de gezamenlijke wereldwijde productie. In China zelf zal 53,88 miljoen ton geconsumeerd worden, de rest wordt geëxporteerd. De tweede grote producent is de Europese Gemeenschap met een productie van 21,45 miljoen ton. Europa is wel de grootste aanbieder van varkensvlees op de wereldmarkt met een export van 1,47 miljoen ton vlees. De derde grote producent zijn de Verenigde Staten met een verwachte productie van 9,80 miljoen ton. Binnen Europa produceert Duitsland de meeste varkens. Elke vijfde varken in de EU komt uit Duitsland. De prognose voor 2007 ligt op 4,39 miljoen ton Duits varkensvlees.
Duitsland produceert op jaarbasis
40,3 miljoen vleesvarkens. De Spaanse
productie ligt op 37,9 miljoen varkens. Daarna volgen
Frankrijk en Denemarken met een jaarlijkse vleesvarkenproductie
van respectievelijk 26 miljoen en 25,3 miljoen dieren.
Nederland is met 21 miljoen vleesvarkens per jaar
het op vier na grootste productieland in de EU.
De zelfvoorzieningsgraad voor varkensvlees voor de EU wordt voor 2005 ingeschat op 106%.
Duitsland kan slechts voor 90% in de
eigen behoefte voorzien. De Duitse varkenshouderij
vindt voor een belangrijk deel plaats in Niedersachsen,
met name in het Weser-Ems gebied. |
Export levende varkens bijna verdubbeld
Zoetermeer (16 juli 2003) - De export van
vleesvarkens is dit jaar explosief gestegen. In
de eerste twee kwartalen zijn 1,1 miljoen levende
varkens over de grens verkocht. In dezelfde periode
vorig jaar waren dat er 590.000. Dat betekent een
stijging van 86,4 procent. De belangrijkste oorzaak
is dat Duitse slachterijen meer voor de varkens
betalen dan de Nederlandse.
Vooral in het tweede kwartaal heeft de export van
levende varkens een hoge vlucht genomen. Van april
tot en met juni zijn naar schatting 541.000 varkens
uitgevoerd, een stijging van 96,7 procent ten opzichte
van dezelfde periode vorig jaar. In het eerste kwartaal
van dit jaar zijn 544.000 varkens geëxporteerd.
Dat is 72,7 procent meer dan in het eerste kwartaal
van vorig jaar. Tot zover. In 2007 is de export van levende varkens opgelopen tot 6 miljoen. |
| Soortgelijke berekeningen zijn gemaakt voor varkens, mestkuikens en koeien. |
| Minder dan de helft van een "bruto" dier wordt door mensen gegeten, zie onderstaande grafiek van het PVE "Van vleesverbruik naar werkelijke consumptie per persoon in 2008". |
 |
| Lees op het weblog meer over varkens. |
Lees ook: Debat over varkenshouderij - Liefde, economie en dierenwelzijn, Wat verlaagt het welzijn van landbouwhuisdieren? en China is de grootste producent ter wereld van varkensvlees en eieren.
|
