Is het wel verstandig om dieren te eten?

Ook wanneer het mag, kun je het beter niet doen

Als vrijheid een grondrecht is voor mens en dier, dan heeft de mens de morele plicht om de vrijheid van anderen te respecteren. Valt het eten van vlees ook onder die plicht? De veganist, die zo min mogelijk gebruik van dieren wil maken, zal dat zeker beamen. Veel vegetariërs ook, al zijn er die vooral om hun gezondheid geen vlees eten.

Vlees uit de bio-industrie: een morele grens

Vleeseters zijn in twee groepen te verdelen: zij die vlees uit de bio-industrie (fabrieksmatige veehouderij) eten en zij die biologisch vlees eten. Wie vlees uit de bio-industrie eet, verzaakt zijn plicht. Daarmee wordt een morele grens overschreden. Waar die grens vandaan komt, lees je in het artikel over vrijheid als grondrecht voor dieren. De bio-industrie pleegt bovendien roofbouw op de aarde, het milieu, de menselijke gezondheid en het welzijn van dieren.

En biologisch vlees?

Of wie biologisch vlees eet ook een morele grens overschrijdt, hangt af van hoe je aankijkt tegen het recht van mensen om dieren te doden. Vleeseters zullen aanvoeren dat het dier voor zijn dood een goed leven heeft gehad. Daarmee heeft de mens nog niet het recht verworven om het te doden.

Zwakke argumenten

De vleeseter kan, behalve dat hij vlees lekker vindt, alleen aanvoeren dat vlees gemakkelijk en voedzaam is. Misschien wijst hij erop dat in de natuur ook dieren andere dieren eten. Maar dieren hebben geen keuze. De mens wel. Daarmee draagt hij verantwoordelijkheid voor wat hij eet.

Een ander veelgehoord argument is: "ik ben vrij om zelf te bepalen of ik vlees eet". Maar vrijheid houdt op waar je een ander schaadt. Dieren laten slachten voor het plezier van lekker eten is geen motief dat bewondering verdient. Wie het recht op leven laat vallen onder het recht op vrijheid, ontkomt niet aan de conclusie dat doden voor de smaak een aantasting is van de grondrechten van dieren.

Het dilemma oplossen

Wie niet verantwoordelijk wil zijn voor het doden van dieren, ontloopt dat dilemma het best door geen vlees meer te eten. Er is veel te zeggen voor een vleesloos menu: geweten, gezondheid, smaak en kosten wijzen allemaal dezelfde kant op. Eten zonder vlees wordt bovendien steeds normaler. Wij vinden het een kwestie van beschaving om je leven zo in te richten dat je de vrijheid van alle levende wezens respecteert. Een dier verdient een beter leven dan de wachtkamer voor de dood die wij bio-industrie noemen.

Zijspoor: minder vlees is gezonder

Minder vlees eten is gezonder, vooral minder rood en bewerkt vlees. In december 2025 adviseerde de Gezondheidsraad om hoogstens 200 gram rood vlees per week te eten en meer plantaardige eiwitten: zo'n 250 gram peulvruchten per week en dagelijks een handje ongezouten noten. Nederlanders halen nu ongeveer 60 procent van hun eiwit uit dierlijke producten. Het kabinet streeft naar de helft dierlijk en de helft plantaardig. Lees meer over de gevolgen van vlees eten voor gezondheid, milieu en klimaat.

Zijspoor: is wild eten beter?

Wild klinkt natuurlijk, maar een groot deel van het wild in winkels en restaurants komt uit fokkerijen, in Nederland of ver daarbuiten, zoals hertenvlees uit Nieuw-Zeeland. Herten zijn niet geschikt om in gevangenschap te houden. Ook wilde zwijnen worden gefokt. Fazanten worden in kooien grootgebracht en vlak voor de jacht uitgezet, om weerloos te worden afgeschoten.

Zijspoor: is vis eten beter?

Vissen leven vrij, maar de zeeën raken leeg. Zalm, forel en pangasius komen uit kwekerijen: een vorm van bio-industrie, waar vaak wilde vis als voer wordt gebruikt. Europese trawlers vissen voor de kust van Afrika de zee leeg voor lokale vissers en vernielen de zeebodem. Lees meer in Is vis een goed alternatief voor vlees?

Zijspoor: wat zeggen filosofen?

Michiel KorthalsVolgens filosoof Peter Singer maakt de mens zich schuldig aan speciësisme: we trekken onze eigen soort voor, ook als het belang van een dier groter is. Filosoof Michiel Korthals wijst op de andere kant van de hamburger: de kuddes die voor fastfood worden gehouden verdringen de biodiversiteit en fastfood werkt verslavend, omdat het niet echt vult.

Bioloog en schrijver Midas Dekkers was na een lezing van Singer twee jaar vegetariër. In 2004 gaf hij toe dat vegetariërs gelijk hebben, maar hij at toch weer vlees. Zijn hoop was voedsel uit de fabriek, gemaakt met micro-organismen. Een mooie illustratie van het dilemma: weten wat goed is en het toch niet doen.