Dlaczego zwierzęta powinny mieć prawa? |
|||||||||
|
To obszerny artykuł. Jest zbudowany jak trasa: sześć przystanków wzdłuż głównej linii, z bocznymi ścieżkami dla tych, którzy chcą zgłębić temat. Jak chcesz czytać?
Zielona linia to główna linia wywodu. Żółte odgałęzienia to boczne ścieżki: pogłębienie, które możesz pominąć, nie gubiąc wątku. Kliknij przystanek lub boczną ścieżkę, aby przejść bezpośrednio do niej; przyciskiem wstecz w przeglądarce (poprzednia strona) wrócisz tutaj do mapy. Przystanek 1 z 6 · Dlaczego prawa zwierząt? Podstawowe prawa człowieka i zwierząt
Zwierzęta nie rozumieją pojęcia praw, ale bronią się w niebezpieczeństwie lub próbują uciekać. Prawa to wynalazek ludzki, coś, czego żadne inne stworzenie nie używa. Dlaczego więc mówimy o prawach zwierząt? Odpowiedź jest prosta: prawa zwierząt to tak naprawdę prawa człowieka, które wyznaczają granice w tym, jak ludzie traktują zwierzęta. Te granice ograniczają ludzkie działania wobec innych gatunków i nazywamy je prawami zwierząt. Bez możliwości ustanowienia tych granic, nie możemy podjąć działań prawnych, gdy uważamy, że inni źle traktują zwierzęta. Ponieważ ludzie są potężniejsi niż zwierzęta, są one szczególnie narażone. Dlatego osoby, które szkodzą zwierzętom, powinny być pociągane do odpowiedzialności przez innych ludzi poprzez system sprawiedliwości. Boczna ścieżka A · Różne relacje między ludźmi a zwierzętami (± ½ min) Różne relacje między ludźmi a zwierzętamiLudzie i zwierzęta są powiązani ze sobą na różne sposoby: miłośnicy zwierząt trzymają je w domu, ci, którzy lubią smak zwierząt, zjadają je, niektórzy ludzie lubią zwierzęta z powodów seksualnych, inni wierzą, że ich religia wymaga składania ofiar ze zwierząt, niektórzy ludzie, którzy lubią zwierzęta, po prostu dają im spokój. Sposoby, w jakie jesteśmy powiązani ze zwierzętami oraz prawa, jakie im zapewniamy, mają związek z etyką. Albert Schweitzer stwierdził, że etyka winna mieć swe podstawy we współczuciu. Prawo pozbawione współczucia nie może być z powodzeniem wprowadzone w życie. Artykuł ten traktuje o powiązaniach pomiędzy owymi zagadnieniami. Pojęcie "prawo zwierząt" może być interpretowane na wiele różnych sposobów. Z jednej strony, niektórzy mogą korzystać z prawa do zabijania zwierząt w celu spożycia lub sportu. Inni, z drugiej strony, odmówią sobie prawa do zabicia nawet najmniejszego zwierzęcia, choćby przez przypadek. Przystanek 2 z 6 · Jakie warunki musi spełniać podstawa? Co jest podstawą zagwarantowania praw zwierzętom?W przypadku znęcania się nad nimi, zwierzęta są zdolne tylko do wyrażenia tego w pośredni sposób. Z tego względu do nas należy odpowiedź na powyższe pytania. Pojęciami przydatnymi do stworzenia podstawy praw zwierząt są: wartość wewnętrzna, dobro, szacunek, wolność, równość, współczucie itd. Wiele z tych pojęć wydaje się odpowiednimi, lecz w praktyce są niezbyt przydatne. Przetestujemy teraz wykonalność każdego z pojęć
Boczna ścieżka B · Śmierć i gatunek (zasady 5 i 6) (± ½ min)
Przystanek 3 z 6 · Co odpada? Niektóre pojęcia są nieodpowiednie jako prawne podstawy praw zwierzątZgodnie z pierwszą z wymienionych zasad powinniśmy wykluczyć pojęcia wewnętrznej wartości i szacunku. Pomimo że są one powszechnie używane, niemożliwe jest sformułowanie jednoznacznych praw zwierząt w oparciu o którekolwiek z nich. Całkowicie dopuszczalne jest odniesienie się do wartości wewnętrznej i szacunku w kontekście zachowania ludzi wobec zwierząt, lecz pojęcia te nie mogą być używane w celu osądu człowieka z prawnego punktu widzenia. Na przykład, "Szanowna Pani, zamierzamy pozwać Panią do sądu za traktowanie pani pieska pokojowego bez szacunku". Oczywiście zawsze można ocenić obiektywne zachowanie i nazwać je pozbawionym szacunku. Na przykład, gdy niedźwiedzie cyrkowe i lwy są zmuszane do wykonywania sztuczek niegodnych dla zwierząt, można stwierdzić, że jest to traktowanie pozbawione szacunku. Podobnie, nie można wymusić kulturalnego zachowania lub dobrego smaku, można je jednak krytykować. Pojęcie wartości wewnętrznej również nie jest właściwą podstawą praw zwierząt. Może ono dotyczyć tylko rzadkich gatunków, jako że: "ten okaz musi być chroniony, bowiem z uwagi na jego wartość wewnętrzną nie występuje nigdzie indziej na ziemi". Handlowa wartość świń bardziej niż ich wewnętrzne wartości przekonuje hodowcę do lepszego opiekowania się trzodą. Wymienione powyżej pojęcia są w rzeczywistości zbyt niejasne, by mogły być prawnie zdefiniowane jako podstawa praw zwierząt. Boczna ścieżka C · Te same podstawy, różne konsekwencje (± 1 min) Prawa zwierząt mają te same podstawy dla wszystkich zwierząt, lecz różne konsekwencjeBiorąc pod uwagę drugą główną zasadę, można wywnioskować, że każdy gatunek powinien być traktowany osobno. Świat zwierząt zamieszkują dżdżownice, jak i słonie, ryby, a także insekty. Należy stworzyć ogólnie sformułowane prawa zwierząt, które zawierałyby pewne warunki konieczne odnoszące się do wszystkich typów zwierząt. Warunki te mogą zawierać:
Zwierzęta powinny mieć przede wszystkim prawo do przejawiania naturalnego zachowania, które zależy od ich stanu, nawet jeśli okazują się niebezpieczne, a ich ruchy muszą zostać ograniczone. Zwierzęta lądowe nie cieszą się, gdy są otoczone wodą. Basen nie wystarczy jako habitat dla wielorybów. Błędem byłoby pozwolić wilkom zamieszkiwać te same tereny, na których żyją ludzie i ich trzoda. Zwierzęta hodowlane powinny być odpowiednio pielęgnowane, a dzikie zwierzęta nie powinny być karmione. Wszelkie środki zapobiegawcze, takie jak odstrzał drapieżników lub wprowadzanie chorób, podjęte w celu zapobieżenia ekologicznym "zanieczyszczeniom i degradacji" lub tworzenia "habitatów zastępczych" lub dla "ochrony", powinny zostać uznane za zbędne. Inne pojęcia i podsumowanieGdy pojęcia takie jak zwierzęce dobro, ich inteligencja, uczucia i instynkty wchodzą w grę, trudno jest sformułować jasne wytyczne osądu. Pojawiają się pytania typu: "Czy ryby mają uczucia?" lub "Czy świnie albo zwierzęta trzymane w domu odczuwają nudę?" Nie można udzielić jednoznacznych odpowiedzi, dlatego też nie mogą one być zawarte jako podstawowe pojęcia praw zwierząt. Z drugiej strony, można by uwzględnić te pojęcia w procesie opracowywania praw zwierząt w praktyce lub w celu zapobieżenia pogwałceniu interesów zwierząt. Boczna ścieżka D · Bierne maltretowanie i Bentham (± ½ min) Relacja między prawami zwierząt a ich dobrostanemZnęcanie się nad zwierzętami jest karalne. Polska ustawa o ochronie zwierząt z 1997 roku uznaje za znęcanie się także trzymanie zwierząt „w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji” (art. 6 ust. 2 pkt 10). Przepisy o hodowli zwierząt gospodarskich nadal jednak dopuszczają na przykład klatki dla kur niosek oraz kojce porodowe, w których locha nie może się nawet obrócić. Bierne maltretowanie, czyli skrajne ograniczanie swobody ruchu, w przemysłowej hodowli zwierząt w praktyce pozostaje więc bezkarne. Ignorowanie dobra zwierzęcia jest związane z prawami zwierząt, ale zwierzęta mają podstawowe prawa także wtedy, gdy związek między ich dobrem a działaniem człowieka jest niejasny. W tej kwestii nie zgadzamy się z filozofem Jeremym Benthamem (1748–1832), który uważał, że zasadnicze pytanie brzmi: "Czy zwierzę jest zdolne do cierpienia?" Jeśli tak, to ma prawo do bycia traktowanym na równi z ludźmi w tym zakresie, choć nie gwarantuje to jednak praw zwierząt. Przystanek 4 z 6 · Wszystko w jednej tabeli Pojęcia oraz ich powiązanie z dobrem i prawami zwierząt (podsumowanie)Pojęcia, które omówiliśmy, są podsumowane w poniższej tabeli. Pola przedstawiają, w jaki sposób różne pojęcia powinny być postrzegane w relacjach wzajemnych. Punkt wyjścia tej tabeli zakłada, że zwierzęta mają prawa, a celem ich zapewnienia powinno być zapewnienie warunków dobrobytu. Przykład interpretacji: uczucia mają związek z dobrem, ale nie z prawami.
Istotną kwestią jest to, że pojęcia niezwiązane z dobrem zwierząt powinny dotyczyć cech, w których zwierzęta znacząco różnią się od ludzi, podczas gdy te związane z dobrem odnoszą się zarówno do zwierząt, jak i ludzi. W zasadzie nie ma różnicy między człowiekiem a zwierzęciem, jeśli chodzi o istotne aspekty dobrobytu, co należy wyrazić przez uznawanie prawa do wolności zarówno dla zwierząt, jak i ludzi. Patrz również na pracę Paoli Cavalieri (The Animal Question: Why Non-Human Animals Deserve Human Rights, Oxford University Press 2001). Przystanek 5 z 6 · Wolność się sprawdza Czy możliwym jest sformułowanie zadowalającej prawnej zasady podstawowej, która może być odpowiednio stosowana?Praktycznym rozwiązaniem jest zastosowanie tej samej zasady dla praw ludzi, jak i dla praw zwierząt, która jest prawem do wolności. Wolność jest pojęciem paradoksalnym: wolność, gdy jest zdefiniowana, staje się wolnością ograniczoną. Konieczne jest określenie jasnych granic, co do początku i końca wolności; w przeciwnym razie idea ta jest niewykonalna. Aby zastosować pojęcie wolności w praktyce, najlepiej opisać wszelkie sytuacje, które uniemożliwiają zwierzęciu bycie wolnym. Wyznaczenie granic dotyczy zarówno ludzi, jak i zwierząt, dlatego jest to tak potężna idea. Należy rozważyć minimalny standard wolności zwierzęcia, ale także określić fizyczne granice (np. ogrodzenia). Istotną zaletą wolności jest to, że stawia ona limit obowiązkom dotyczącym praw zwierząt. Zapewniając te prawa, zwierzę może interpretować wolność na własny sposób i mieć swobodę zachowań, które są zgodne z jego naturą. Sposób, w jaki zwierzę korzysta ze swojej wolności w kategoriach zachowania, nie ma wpływu na podstawowe zasady praw zwierząt. Dla dziko żyjących zwierząt wystarczy, że mogą utrzymać naturalną równowagę bez ingerencji ze strony ludzi. Dla zwierząt domowych czy hodowlanych ważne jest zapewnienie, że do pewnego stopnia mogą wykazywać naturalne zachowanie. Boczna ścieżka E · Integralność fizyczna (± ½ min) Dodatkowo, wolność wymaga także prawa do integralności fizycznej: nie ma już miejsca na okaleczanie ciała, włączając w to obcinanie dziobów, kastrację prosiąt, manipulację genetyczną (selekcja) lub skrajnie niezdrowe praktyki hodowlane (np. cielęta o "podwójnych mięśniach" rodzące się przez cesarskie cięcie). Boczna ścieżka F · Granice (± ½ min) GraniceGranicami, które można ustanowić z szacunkiem wobec zwierząt, a które nie kolidują z ich fundamentalnym prawem do wolności, są:
Badania nad zwierzętami powinny skupić się na obronie granic każdego gatunku. Rozważając zwierzęta, powinniśmy zacząć od zasady wolności, która pozwoli nam traktować zwierzęta z szacunkiem. Zalety koncepcji wolnościIstotnym atutem pojęcia wolności jest to, że może być również używane przez ludzi, którzy w zasadzie nie zgadzają się z ostatecznymi konsekwencjami. Można być, na przykład, zdania, że trzymanie zwierząt w domu pozbawia je ich wolności. Niemniej jednak, nadal możliwe byłoby przedyskutowanie tej kwestii z miłośnikiem trzymania zwierząt, w celu zdefiniowania odpowiednich warunków takiego trzymania. Osiągnięcie kompromisu wspomaga wykonalność pojęcia. Kolejną ważną zaletą pojęcia jest możliwość natychmiastowej kontroli. Jeśli wyznaczy się odpowiednio sformułowane warunki, to niewiele czasu zajmie stwierdzenie, czy wolność zwierzęcia została ograniczona. W przypadku innych pojęć, ich status można ustalić jedynie po długim okresie obserwacji. Przystanek 6 z 6 · A gdy prawa są łamane? Jeśli niektórzy ludzie mają skłonność do łamania podstawowych praw zwierząt, czy wolność jest nadal praktyczna jako główne prawo?
Istnieją dwa poziomy interpretacji. Pierwszy to pogwałcenie prawne, które zostaje czasowo darowane. Drugi to pogwałcenie prawnie niedopuszczalne. Trzymanie zwierząt w domu oraz, do pewnego stopnia, wykorzystywanie, a następnie ubój zwierząt hodowlanych wydają się sprzeczne z powyżej nakreślonymi prawami zwierząt. Zwierzęta przeznaczone na ubój powinny również mieć prawo do naturalnego zachowania w czasie ich ograniczonego życia. Zwierzęta te, włączając ryby, mają prawo do szybkiej i bezbolesnej śmierci. Jeśli człowiek zamierza naruszyć wolność zwierzęcia, należy wyznaczyć wymaganie, że musi zagwarantować zwierzęciu, choć do pewnego stopnia, możliwość przejawiania naturalnego zachowania. Taka interpretacja zapewnia szeroką akceptację społeczną, zawierając jednocześnie przesłanie do ludzi. Dążenie do ustanowienia prawa do wolności, wraz z jego wszystkimi konsekwencjami, jest czymś, co należy rozważyć w przyszłości. Koniec trasy Zobacz również |
