Persoonlijke verhalen Spiritualiteit Veganisme
 
 
 

Nederlands-Français-English

Pioniers van de dierenemancipatie

   

Titus Rivas

Het woord 'veganisme' is afgeleid van de Engelse afkorting 'vegan.' dat gewoon vegetariër betekent. Veganisme is in feite ook niets anders dan een consequent doorgevoerd vegetarisme. Men ziet daarbij niet alleen af van producten afkomstig van gedode dieren, maar ook van dingen waarvoor dieren gebruikt zijn zoals zuivel, wol en honing. Het is in onze maatschappij overigens praktisch gezien nog niet mogelijk om helemaal vegetarisch te leven, en daarom kun je normaal gesproken ook niet volledig veganistisch leven. Dat komt omdat er ook in artikelen waarvan je dat niet zou verwachten nog dierlijke producten verwerkt kunnen zijn. Voor kleurstoffen worden bijvoorbeeld soms onderdelen van dieren gebruikt en bij de ontwikkeling van normale foto's komt gelatine kijken, gemaakt van beenderen van geslachte runderen. Veganisten zijn in de praktijk dan ook geen mensen die helemaal geen dierlijke producten gebruiken, maar wel mensen die ernaar streven dat zo min mogelijk te doen. Een veganist ziet in ieder geval af van dingen als vlees, vis, kip, zeedieren, zuivel en leer.

Motieven

Veganisten kunnen net als vegetariërs diverse redenen hebben voor hun leefwijze. In de meeste gevallen is de dierethiek wel de voornaamste reden. Dieren worden ook buiten de bio-industrie na een korte of lange staat van dienst meestal naar het slachthuis afgevoerd. Bovendien worden jonge mannelijke dieren die geen zuivelproducten leveren ofwel meteen afgemaakt ofwel korte tijd vetgemest en daarna geslacht. Ook aan de productie van dierlijke levensmiddelen en kleding kleeft daarom bijna per definitie veel dierenleed. Er zijn wel uitzonderingen, namelijk producten van dieren die gehouden worden door vegetariërs. Maar structureel diergebruik leidt altijd in een bepaalde mate tot uitbuiting van dieren. Veganisme houdt in de meeste gevallen in dat je hier radicaal en consequent afstand van neemt.

 

Naast deze belangrijkste reden kunnen veganisten echter ook primair voor deze leefwijze kiezen omdat ze menen dat het erg gezond is om je volledig van dierlijke producten te onthouden. Als je dat zo absoluut stelt, is dat eigenlijk niet juist, omdat het inmiddels aangetoond is dat een volledig plantaardig dieet te weinig vitamine B12 oplevert. Alleen als men dit aanvult met tabletten e.d. die geconcentreerde doses B12 van plantaardige oorsprong bevatten, kan een veganistische voedingswijze echt meer dan gemiddeld gezond zijn. Het is te verwachten dat hier wel betere alternatieven voor komen. Een verstandige veganist houdt in ieder geval rekening met zijn of haar B12-behoefte. Overigens komt er dus wel degelijk B12 in de plantenwereld voor, maar het is te bewerkelijk om die in ongeconcentreerde vorm tot je te nemen.

Vervolgens vinden sommige veganisten hun leefwijze ook van belang omdat de productie van plantaardige voedingsmiddelen veel minder kostbaar is en minder ruimte kost dan de productie van vlees en zuivel. Ze leggen dan ook direct een link met de honger in de wereld. Er zou veel meer voedsel voor mensen geproduceerd kunnen worden als iedereen veganist werd.

Dan benadrukt een aantal veganisten nog dat veeteelt altijd gepaard gaat met veel milieuvervuiling en houtkap. Door volledig plantaardig te leven kan men dus veel belasting van natuur en milieu voorkomen.

Een kleine groep veganisten denkt tot slot dat veganisme leidt tot een soort spirituele zuiverheid. Men zou niet langer beïnvloed worden door dierlijke drijfveren en emoties waaraan vleeseters en vegetariërs wel bloot zouden staan via hun voedsel. Ze denken daarbij aan duistere lusten, agressieve neigingen en gevoelens van angst en pijn.

Sommige veganisten vinden dierethiek minder belangrijk dan een of meer van de andere motieven. Veel ethische veganisten (dat wil zeggen veganisten die gemotiveerd wordt door een concept van dierenrechten) vinden andere motieven helemaal niet van belang of trekken de waarde daarvan zelfs in twijfel. Ze zijn er bijvoorbeeld niet persé van overtuigd dat veganisme gezonder is dan vegetarisme.

     

Geen uniforme beweging

Culinair gezien bestaat er een grote diversiteit onder veganisten. Waarschijnlijk komen ze daarin overeen met de rest van de bevolking. Sommige veganisten zijn bijvoorbeeld vóór alles voor een gezonde voeding, ook als dat ten koste gaat van de smaak van hun maaltijden. Nogal wat veganisten willen gezond en smakelijk zoveel mogelijk combineren. En veel anderen vinden, net als de meeste vleeseters, dat eten niet elke keer gezond hoeft te zijn, maar in ieder geval wel altijd lekker. Een veganistische levenswijze betekent niet dat je niet meer van allerlei heerlijkheden kunt genieten. Er bestaan uitgebreide veganistische kookboeken en voor het meest uiteenlopende lekkers, waaronder zelfs worstjes, ijs of kaas, bestaan tegenwoordig smakelijke plantaardige alternatieven.

 

 

Ook qua politieke overtuiging kunnen veganisten sterk van elkaar verschillen. Sommigen voelen zich misschien verwant aan al dan niet schimmige bewegingen met een (ultra)rechtse inslag. Ze ervaren de samenleving als verworden en onzuiver en willen terug naar een "natuurlijke" oertoestand, met bijvoorbeeld zo min mogelijk mensen van allochtone afkomst.

Voor sommige mensen is veganisme niet alleen een leefwijze maar ook een totale ideologie.
Ze beschouwen het veganisme dan als een sleutel tot allerlei andere vraagstukken zoals gezondheid en politiek. De meesten leggen echter vooral of uitsluitend een verband tussen veganisme en de positie van dieren in de menselijke samenleving.

     

Andere veganisten zullen behoorlijk apolitiek zijn en weer anderen (waarschijnlijk de meesten) voelen zich verwant aan radicaal-linkse, libertair-socialistische en anarchistische groeperingen. Ze leggen een verband tussen het opkomen voor gelijke rechten voor iedereen en dierenrechten en zijn bijvoorbeeld ook gekant tegen seksisme en racisme. Ze zien een zelfde onvrijheid en machtsongelijkheid in al dergelijke gevallen en weigeren zich daaraan te conformeren. Ze staan voor grondrechten als vrijheid voor zoveel mogelijk individuen (mens en dier).

 

Veganisten vormen duidelijk geen uniforme groepering. Ze kunnen zowel qua motivatie verschillen als wat betreft politieke oriëntatie. Dergelijke verschillen zie je ook als het gaat om de strijd om dierenrechten. Veruit de meeste veganisten zijn van mening dat die strijd tegen het speciësisme (discriminatie op grond van diersoort) uitsluitend met legale middelen gevoerd moet worden. Slechts een minderheid heeft alle vertrouwen in de legale strijd verloren en komt tot illegale activiteiten. Vrijwel altijd gaat het daarbij trouwens nog niet om geweld tegen personen, maar alleen tegen materieel.

     

Typische veganisten?

De mensen van extremistische organisaties zoals The Justice Department zijn wellicht in de meeste gevallen ook veganist, hoewel het natuurlijk (door het geheime en illegale karakter) erg moeilijk is vast te stellen of dat voor alle 'leden' geldt. Dat er in ieder geval ook veganisten tussen zitten, komt omdat een consequente strijd voor dierenrechten hoe dan ook impliceert dat je zelf veganistisch probeert te leven. Deze individuen zijn echter op geen enkele manier op te vatten als 'typische' veganisten. De doorsnee veganist staat achter de mensenrechten en wijst dergelijke gewelddaden af.

Die veganisten die, zoals mogelijk voor Volkert v.d. G. geldt, wel tot gruweldaden in de naam van dierenrechten komen, zijn daarmee absoluut geen doorsnee veganisten. Niet hun veganisme (hun consequent toegepaste dierethiek) maar hun gebrek aan respect voor mensenrechten en de angst die hun daden bij mensen teweegbrengt maken deze mensen tot terroristen.

 

Perspectief

Misschien komt hun houding ook voort uit een gebrek aan historisch perspectief. De strijd voor afschaffing van de slavernij, voor mensenrechten, voor burgerrechten, voor vrouwenrechten, voor kinderrechten en voor rechten van seksuele minderheden heeft erg lang geduurd en is in veel opzichten nog niet eens voltooid. Het is te verwachten dat de erkenning van dierenrechten minstens zo lang op zich zal laten wachten. Het is veel beter om je te verheugen over kleine tussenstappen in de goede richting, dan om binnen korte tijd een wereldwijde afschaffing van alle diergebruik te verwachten.

Elke emancipatoire beweging heeft een bezielende voorhoede nodig. De ethische veganisten zijn de pioniers van de dierenrechtenbeweging die de idealen ervan zo consequent mogelijk in hun eigen leven in de praktijk brengen. Veganisten moeten beseffen dat het misschien nog eeuwen gaat duren voordat hun voorbeeld massaal wordt opgevolgd. Inspirerend aan dit lange termijn-perspectief is dat iemand een begin moet maken. Lao Tze zei al: "De reis van 1000 mijl begint met de eerste pas". De meeste hedendaagse veganisten voegen niet alleen in het heden geen onnodig dierenleed toe, maar ze zijn een nu levend voorbeeld voor hoe mensen ooit allemaal zouden kunnen worden op dit punt.

 

Titus Rivas stelt dat veganisme een redelijke morele keuze is die als zodanig niets te maken heeft met extremisme. Rivas is de auteur van diverse boeken, waaronder "Onrechtvaardig diergebruik". Dit is een bundel gepubliceerde artikelen die allemaal vanuit dit perspectief geschreven zijn.
Titus publiceert regelmatig voor de Nederlandse Vereniging voor Veganisme, in het kwartaalblad genaamd Vega!, de opvolger van Gezond Idee!

Van Titus Rivas staan op deze site onder meer artikelen over:

Speciësistische humor over dieren

Hebben dieren een bewustzijn?

Hebben dieren veel te vertellen?

Zijn mensen superieur aan andere dieren?

Lief dier! Genegenheid in de dierenwereld

Het doden van jonge dieren voor de consumptie

De ontkenning van onrecht: existentiële angst als basis voor de miskenning van dierenleed

Blaming the victim

Boekbespreking van Sins of the flesh

Boekbespreking van Vrijheid als grondrecht voor dieren & Smoezen over diermisbruik

Jeanne d'Arc

Duende, flamenco en stierengevechten

Spiritualiteit en je inzetten voor dieren

De islam en dierethiek

Leidt links dierenrechtenactivisme tot terreur?

Wat is er 'extreem' aan veganisme?

Veganisten als pioniers van dierenemancipatie

Diervriendelijke zuivelconsumptie?

 
Deze pagina beschrijft één aspect van de invloed die de mens heeft op de kwaliteit van het leven van een dier. We willen bevorderen dat (ook in andere landen) het bewustzijn groeit dat vrijheid evenzeer van belang is voor een dier.
Een dier is geen ding maar een wezen dat recht heeft op de kwaliteit van een natuurlijke manier van leven.
Wanneer u onze site waardeert, dan helpt u ons door de artikelen te verspreiden, bijvoorbeeld via de sociale media.
Wanneer u ons wilt steunen dan is een donatie welkom. Klik hier voor een verantwoording en de doelen waaraan we werken.
 
   
Meer lezen?