|
Chihuahua waży niecałe dwa kilogramy. Dog niemiecki może ważyć ponad 80 kilogramów. A jednak należą do tego samego gatunku: psa. Wszystkie psy mogą się ze sobą krzyżować i mają wtedy płodne potomstwo. Ogromne różnice w wielkości, kształcie i sierści nie pochodzą z natury. Stworzył je człowiek.
Od wilka do psa rasowego
Pies pochodzi od wilka (zob. historię psa). Przez tysiące lat ludzie wybierali psy ze względu na ich przydatność: do polowania, pasienia stad, pilnowania lub ciągnięcia. Większość dzisiejszych ras jest jednak zaskakująco młoda. Dopiero w XIX wieku, wraz z pojawieniem się wystaw psów i klubów rasy, rasy zostały dokładnie opisane we wzorcach. Od tego czasu pies uchodzi za rasowego tylko wtedy, gdy jego rodzice są wpisani do tej samej zamkniętej księgi rodowodowej.
Ile jest ras psów?
Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI), największa organizacja międzynarodowa, uznaje ponad 360 ras. W Polsce jej członkiem jest Związek Kynologiczny w Polsce (ZKwP). Jeśli doliczyć rasy uznawane tylko przez krajowe związki lub nieuznawane wcale, jest ich ponad 400. Dokładnej liczby nie ma. Wciąż pojawiają się nowe rasy i modne psy.
Człowiek decyduje, jak wygląda pies
Wzorzec rasy opisuje bardzo szczegółowo, jak pies ma wyglądać: kształt głowy, ułożenie uszu, długość ogona, kolor sierści. Hodowcy dobierają według niego zwierzęta do rozrodu. W ten sposób człowiek decyduje, który pies może się rozmnażać, a który nie. Człowiek bawi się tu trochę w Boga: "trochę krótszy pysk, nieco krótsze łapy i słodko klapnięte uszy". Z pokolenia na pokolenie takie życzenia zostają wpisane w ciało zwierzęcia.
Ponieważ do rozrodu używa się tylko niewielkiej grupy zwierząt, wiele ras jest silnie zinbredowanych. Dlatego choroby dziedziczne łatwo się rozprzestrzeniają. Poza tym niektóre cechy same w sobie powodują choroby. U mopsa oraz buldoga francuskiego i angielskiego pysk jest tak krótki, że wiele zwierząt ma trudności z oddychaniem. Duże rasy często cierpią na dysplazję stawów biodrowych. U cavalier king charles spanieli często występują choroby serca. Częsta jest też bolesna wada czaszki (syringomielia). Skutki nieodpowiedzialnej hodowli dla psa są poważne.
Szkodliwa hodowla nadal trwa
Od 2012 roku polska ustawa o ochronie zwierząt zakazuje rozmnażania psów i kotów w celach handlowych (art. 10a ust. 2). Wyjątkiem są hodowcy zarejestrowani w ogólnopolskich organizacjach, których celem statutowym jest hodowla rasowych psów i kotów (art. 10a ust. 6). Przepis miał ograniczyć tak zwane pseudohodowle. Nie mówi jednak nic o zdrowiu zwierząt. Polskie prawo nie zawiera wyraźnego zakazu hodowli psów z cechami, które szkodzą ich zdrowiu. Mopsy, buldogi francuskie i inne rasy o płaskim pysku nadal są hodowane i sprzedawane. W 2026 roku Unia Europejska przyjęła rozporządzenie o dobrostanie i identyfikowalności psów i kotów (rozporządzenie (UE) 2026/1818). Ogranicza ono także skrajne praktyki hodowlane. Wiele przepisów zacznie jednak obowiązywać dopiero po kilkuletnich okresach przejściowych.
Inne kraje idą dalej. W Niemczech szkodliwa hodowla jest zakazana od lat. Od 2022 roku psów z takimi cechami nie wolno tam też wystawiać. W Niderlandach od 2019 roku obowiązują surowe kryteria hodowlane dla psów o krótkim pysku. W 2023 roku zostały one zaostrzone. W Norwegii Sąd Najwyższy orzekł w 2023 roku, że hodowla cavalier king charles spanieli narusza ustawę o dobrostanie zwierząt.
Cały przemysł
Wokół hodowli psów powstał prawdziwy przemysł: hodowcy, związki, wystawy, handlarze oraz duży nielegalny handel szczeniętami, zwłaszcza w internecie. Popyt na modne psy decyduje o tym, co się hoduje. Pies jest dopasowywany do życzeń i wymagań człowieka. Nie odwrotnie (zob. przemysł, który stoi za zwierzętami domowymi).
To rodzi zasadnicze pytanie: jakim prawem człowiek decyduje o ciele innego zwierzęcia? Kto ogranicza wolność zwierzęcia, musi to uzasadnić. To nie zwierzę musi udowadniać, że zasługuje na uwzględnienie. O tym, jakie wady ma to dla psa, przeczytasz w następnej części tej serii.
Przeczytaj też: Wolność jest podstawowym prawem zwierząt; Czy posiadanie zwierzęcia neguje prawo do wolności?; Uzależnianie zwierzęcia od człowieka jest złe.
|
