De industrie achter het huisdier

Er wordt aan dierenliefde goed verdiend

Nederland telt ruim 20 miljoen huisdieren: onder meer 1,7 miljoen honden, 3 miljoen katten, 6 miljoen aquariumvissen, 4,5 miljoen vijvervissen en 1,5 miljoen sier- en zangvogels. Bijna de helft van alle huishoudens heeft een huisdier. Achter al die dieren zit een hele industrie. Niet alleen om de dieren te fokken, te vangen of op te vangen in een asiel, maar ook voor alle benodigdheden zoals voer, kooien en speeltjes.

Een cavia in een kooi
Een cavia in een kooi. Zijn territorium omvat hier ongeveer 0,15 m² (30 x 50 cm). Normaal is dat minstens 200 m², ruim 1250 keer zo groot. De dieren worden zo gefokt dat ze zijn aangepast aan de wensen van de mens.

Met marketing halen bedrijven steeds meer mensen over om een snoezig dier te kopen. Ook hier vinden, net als in de bio-industrie, schaalvergroting en doorfokken plaats, met alle nadelige gevolgen van dien.

angora konijn
Een angorakonijn. Slechts een van de vele "modellen" waarin het konijn tegenwoordig te krijgen is. De mens bepaalt wat zij mooi vindt en past het dier daarop aan door het door te fokken. Met de belangen van het dier zelf wordt nauwelijks rekening gehouden.

Exotische dieren

Sommige soorten, vooral exotische, worden uit hun natuurlijke leefomgeving gehaald. Volgens een onderzoek uit 1998 werden in Nederland elk jaar zo'n 20 miljoen vissen, 1 miljoen vogels, 200.000 reptielen en amfibieën en 200.000 zoogdieren als huisdier verkocht. Een deel daarvan is in het wild gevangen. De Europese Unie voerde tussen 2004 en 2014 ruim 20 miljoen levende reptielen in. Van de geïmporteerde kameleons kwam 84 procent uit het wild, van de landschildpadden 66 procent.

Veel dieren overleven het transport niet. Smokkelaars rekenen er soms op dat van twintig vogels er maar twee aankomen. Wie de vermoeiende reis wel overleeft, gaat voor de rest van zijn leven een kooi of terrarium in om de mens te plezieren.

Sinds 1 juli 2024 mag je in Nederland alleen nog zoogdieren houden die op de positieflijst staan: de Huis- en hobbydierenlijst met 30 soorten. Voor reptielen, amfibieën en vogels bestaat zo'n lijst nog niet.

douanier met exotische dieren
Een douanier met een "oogst" aan in beslag genomen exotische dieren. Douane en politie nemen elk jaar duizenden dieren en dierproducten in beslag, vooral levende vogels.

Veel dieren brengen hun hele leven in een erg kleine ruimte door. Denk aan vogels, konijnen, cavia's en vissen. Dit is voor hen geen natuurlijke situatie en zij kunnen dan ook niet of nauwelijks uiting geven aan hun natuurlijke behoeftes.

de leefruimte van een konijn
De leefruimte voor een konijn in dit "ruime" hok bedraagt iets meer dan 0,5 m² (52 x 107 cm). Dat zijn ongeveer 9 A4'tjes. Wilde konijnen hebben normaal een leefruimte van ongeveer 300 m². Dat is bijna 600 keer zo groot! Hier zit het dier zijn hele leven. Er is geen ruimte voor natuurlijk gedrag, zoals holen graven, contact met andere konijnen of seksueel gedrag.

Het dierenasiel

Veel dieren gaan naar een asiel wanneer de mens niet meer voor hen wil of kan zorgen. Alleen al de asielen van de Dierenbescherming vingen in 2024 ruim 24.500 dieren op. In 2023 waren dat onder meer 2.859 honden en 9.663 katten. Het aantal honden steeg met bijna 20 procent, vooral door inbeslagnames bij handelaren en fokkers.

verzorgster in een dierenasiel
Verzorgster in een asiel voor katten. Deze dieren zijn vaak afgedankt omdat men geen tijd, zin of mogelijkheid meer heeft om het dier zelf te verzorgen.

Als ze in het asiel komen hebben ze geluk, want het komt ook voor dat dieren ergens, bijvoorbeeld in het bos, aan hun lot worden overgelaten. In het asiel wacht hen een leven in een hok, alleen of samen met andere dieren. In beide gevallen is het hok te klein om zich natuurlijk te gedragen. Katten worden meestal gecastreerd, maar bij honden gebeurt dat ook geregeld. De dieren moeten wachten tot er iemand langskomt die hen leuk, mooi of zielig genoeg vindt om ze mee naar huis te nemen.

Hond in een asiel
Hond in het asiel
Goudvissenkom aan de wand
Is een goudviskom diervriendelijk?

Mogen wij een dier deze beperkingen zonder meer opleggen?

Conclusie: huisdier nemen?

Bronnen: Dibevo/NVG, huisdierenpeiling (Ipsos I&O), via Staat van Zoönosen 2024; WUR, Illegale dierenhandel en de rol van Nederland; Auliya e.a., Trade in live reptiles and the role of the European market (Biological Conservation, 2016); LICG, Huis- en hobbydierenlijst; Dierenbescherming, resultaten 2024 en jaarverslag 2023. Bijgewerkt in oktober 2026.


Dit artikel is onderdeel van een serie aspecten rond de aanschaf van een huisdier. Hieronder de inhoudsopgave en de volgorde waarop we de aspecten langslopen. Daar weer onder artikelen over specifieke gevolgen van onze omgang met huisdieren.

Inhoud

Een huisdier nemen?

Een voorbeeld: de hond

De geschiedenis van de hond.
De hond van nu.
De gevolgen van doorfokken voor de hond.
Nadelen voor de hond.

De mens

Waarom wil een mens een huisdier?
De nadelen voor de mens.
De industrie erachter.

Conclusie

Huisdieren nemen?

Links binnen Animal Freedom naar artikelen over huisdieren

Huisdieren, het kind van de rekening?
Slechte argumenten voor het houden van huisdieren.
Jonge kinderen krijgen een verkeerd beeld van dieren.
Afhankelijkheid van dieren.
Dierenverzorging als therapie.
Loslaten van gehechtheid aan dieren.
Het konijn als huisdier, geschikt of niet …?
Varkens als huisdier?
Sylvia Witteman's column over de aanschaf van een rat.
De goudviskom als decoratie en martelwerktuig.
Reptielenleed.
Dierensector houdt baasjes in ethische gijzeling.
De wet handhaven in een hondenwereld.
Aan ieder huisdier zou een 'verwijderingsbijdrage' moeten worden gekoppeld.
Jagende huiskatten.
Steeds meer zwerfhonden.
Dierplezier? Ervaringen van de konijnenstichting op dierenbeurzen.
Enorme toename paarden en pony's.
Stephen Budiansky over de hond als ultieme parasiet.
Saffy blaft niet meer.

Links naar artikelen over honden buiten Animal Freedom

Dierenasiel Nederland.
De hondenbescherming.
Rashondenwijzer.